Годишната инфлација во Македонија во август изнесува 2,6 отсто. На месечно ниво трошоците на животот се зголемиле за 0,4 отсто, објави Државниот завод за статистика. Владата ја чита бројката како потврда за стабилизирање – и има основа за тоа. Но во истата табела стои и нешто што нема да го најдете во соопштенијата.

Патеката до 2,6 отсто ја објави министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска: 5,7 отсто во април, 4,8 во мај, 3,4 во јуни, 2,3 во јули. И потоа – 2,6 во август. Тоа значи дека августовската бројка не е продолжение на надолниот тренд. Тоа е првото качување по четири месеци паѓање.

Каде поскапе, а каде поевтине

Во август во однос на јули, најголем месечен раст има кај рекреацијата, спортот и културата – 3,1 отсто, и кај рестораните и услугите за сместување – 2,5 отсто. Личната нега и разновидните стоки и услуги поскапеле за 0,6 отсто, храната и безалкохолните пијалаци за 0,5 отсто, покуќнината за 0,4 отсто, а домувањето, водата и енергентите за 0,2 отсто.

Од другата страна, транспортот поевтинил за 0,8 отсто, а облеката и обувките за 0,3 отсто.

На годишно ниво сликата е поразлична и покажува каде навистина боли. Алкохолните пијалаци, тутунот и наркотиците се погоре за 9,4 отсто, рекреацијата, спортот и културата за 8,8, услугите за образование за 5,0, рестораните и сместувањето за 4,8, домувањето и енергентите за 3,8, транспортот за 3,4, облеката и обувките за 2,1, а храната и безалкохолните пијалаци за 1 отсто.

Индексот на цените на мало на годишно ниво е повисок за 2,3 отсто.

Зошто официјалната бројка и вашето чувство не се совпаѓаат

Разликата помеѓу 9,4 отсто на еден оддел и 1 отсто на друг го објаснува тоа целосно. Домаќинствата немаат иста структура на трошоци, а производите што се купуваат најчесто имаат поголема тежина во личната перцепција од онаа што им ја дава статистичката кошница.

Ако вашиот месечен буџет тежнее кон храна и домување, вашата инфлација не е 2,6. Ако тежнее кон одмор и ресторани, таа е значително повисока.

Европската споредба вреди, но со ограда

Владата оценува дека Македонија е меѓу европските економии со пониска инфлација. Според прелиминарната процена на Евростат за август, годишната инфлација во еврозоната се очекува да изнесува 3,3 отсто, наспроти 2,9 во јули, со проценет годишен раст на енергетската компонента од 14,3 отсто. Пониски стапки од македонската имаат Естонија со 1,3, Малта со 1,9 и Финска со 2,4, додека Франција е на 2,7, Холандија на 2,8, а Германија и Австрија на 2,9 отсто.

Оградата е техничка, но важна: Евростат за август засега располага со брзи процени врз основа на хармонизираниот индекс, а целосните податоци се очекуваат на 17 септември. Ранг-листа врз брзи процени е ранг-листа на нешто што уште не е конечно.

Во пошироката слика, бруто-домашниот производ во вториот квартал пораснал за 4,3 отсто на годишно ниво. Индустриското производство во јули е повисоко за 1,3 отсто во однос на истиот месец лани, а за првите седум месеци растот изнесува 0,9 отсто. Под површината: преработувачката индустрија во јули пораснала за 3,4 отсто, рударството и вадењето камен паднале за 5,9 отсто, а снабдувањето со струја, гас, пареа и климатизација – за 19,5 отсто.

Инфлацијата од 2,6 отсто е далеку од 16,8 отсто колку што изнесуваше во август 2022 година. Тоа е вистински напредок и заслужува да се каже. Но август покажа дека патеката надолу не е права линија, и следниот тест нема да го дава вкупниот индекс – ќе го даваат храната, енергијата и услугите.