Постои краток прозорец во годината кога Европа станува значително попријатна за патување, а никој не го рекламира затоа што нема што да се продаде. Тоа е септември. Морето е сè уште топло, времето издржува, а гужвата што од јули до август го прави секое место половина од себе – едноставно ја нема. Цените паѓаат од истата причина.

Албанската ривиера е веројатно најпрактичниот избор за читател од овие простори, бидејќи до неа се стигнува со кола. Во септември водата сè уште држи температура за капење, а зоната околу Химара и Дерми нуди мали плажи меѓу карпи и вовлечени заливи со бистра вода. Порто Палермо и Ксамил ја прошируваат рутата. Она што ја прави различна од соседите на Медитеранот е простата аритметика – таму сè уште се јаде и спие поевтино отколку во Италија или Грција, а разликата во сликата пред тебе не е толкава колку што разликата во сметката би сугерирала.

Сардинија во септември влегува во средна сезона. Островот го остава зад себе летниот врв, а морето кај Алгеро во просек останува над 20 степени. Заливот Оросеи се обиколува со брод до Кала Голоритце и Кала Мариолу; на север се Алгеро и Капо Кача со Нептуновите пештери; архипелагот Ла Мадалена одзема цел ден и вреди. Ако тргнеш од југ, Каљари е добра база за плажите Кија, Виласимиус и Коста Реи.

Алгарве е португалската верзија на истата логика – септември сè уште има вкус на лето, но со помалку туристи и постегнати цени. Тавира на исток е препорачаната база: од таму со брод се стигнува до островот Тавира со долга плажа од ситен песок, а Касела Веља е мало гнездо бели куќи над лагуната Риа Формоза. Природниот парк Риа Формоза, со канали, солани и птици, се минува пешки или со брод.

Лион е единствениот од списокот што нема врска со море, и токму затоа влегува. Во септември има подобри цени за сместување отколку во месеците со најголема побарувачка, а температурите дозволуваат целиот град да се обиколи пешки. Стариот Лион е под заштита на УНЕСКО, со катедралата Сен Жан Баптист; нагоре е базиликата Нотр Дам де Фурвиер со најдобрата панорама, а на симнување се римските театри на Фурвиер, остатоци од античкиот Лугдунум. Гастрономски, градот живее од своите бушони – традиционални ресторани каде се јаде кенел или торта од пралине.

Голвеј, на западниот ирски брег, е за оние што септември не го поврзуваат со плажа. Кон крајот на месецот таму се одржува меѓународниот фестивал на остриги и морски плодови, замислен токму за да ја продолжи сезоната уште малку. На програмата има гала бал, шампионат во отворање остриги и тура низ пабови каде остригите се служат со црно пиво.

Она што ги поврзува сите пет не е дестинацијата, туку датумот. Истите места во август чинат повеќе, изгледаат полни и се доживуваат половично. Разликата ја прави календарот, не буџетот – а календарот е единственото нешто во ова што навистина го контролираме.