Мицкоски бара ЕУ претставник на маса со Бугарија: добра идеја што не го менува редоследот – прво уставните измени, потоа поддршката

Од Вашингтон, премиерот Христијан Мицкоски побара нешто што досега не било јавно барано на овој начин: претставник на Европската Унија да седне на масата кога Скопје разговара со Софија.

Логиката што ја изнесе е прегледна. „Ако водиме дијалог само со нашиот источен сосед, тогаш се потврдува она што ние велиме дека е билатерално прашање“, рече тој. Со трето лице на масата, спорот престанува да биде домашна расправија меѓу две држави и станува европско прашање – што е токму позицијата за која Скопје се бори со години.

Мицкоски беше внимателен со тонот. „Не се инаетиме, не сме тврдоглави“, изјави, додавајќи дека е подготвен да разговара за усогласување на акцискиот план за малцинствата, но во присуство на меѓународната заедница. И повторно ја употреби формулацијата што стана негов заштитен знак: никогаш нема да влезе во процес без предвидлив крај.

Каде застанува идејата

Проблемот е што предлогот е политичка иницијатива, а не промена на рамката. Позицијата на Брисел останува непроменета – преземените обврски мора да се исполнат за процесот да продолжи. Еврокомесарката за проширување Марта Кос пред два дена испрати директна порака на двете адреси: македонската влада да го спроведе договореното, а Бугарија, откако Македонија ќе ги направи уставните измени, да даде поддршка за продолжување.

Тоа значи дека редоследот останува ист. Прво уставните измени, потоа бугарската поддршка. Присуството на европски претставник може да ја промени атмосферата во салата, но не и содржината на условот. Мицкоски бара гаранции дека по исполнувањето на условот нема да следи нов – гаранција што ниту еден од соговорниците досега не ја понудил на хартија.

Во меѓувреме Кос од Хелсинки изнесе нешто поинтересно за долгорочната сметка. Таа зборуваше за заштитни механизми што ЕУ ги подготвува пред новото проширување – механизми што, како што вели, земјите што ги почитуваат правилата „воопшто нема ни да ги почувствуваат“, но што за оние што дејствуваат спротивно ќе имаат силно дејство. Кос призна дека кога првпат спомнала „тројански коњи“ во ноември била остро критикувана; денес, вели, за таа идеја постои силна поддршка. Крајот на септември треба да донесе конкретни предлози од Комисијата.

Бројката што не се совпаѓа

Истата посета донесе и стандарден пакет економски најави: гас, струја, дата-центри, високи технологии. Мицкоски наведе раст на бруто домашниот производ од 4,3 отсто во второто тримесечје на 2026, со градежништво што расте за 21,9 отсто. Најави и разговори со шест компании за дата-центри и поддршка до 5 милиони долари од американска развојна финансиска институција за рудникот антимон „Крстов Дол“.

Но една од изјавите не издржа проверка. Премиерот тврдеше дека инфлацијата кај нас е „два до два и пол проценти пониска“ од европската. Според официјалните податоци за август, Македонија е на 2,6 отсто, а ЕУ на 3,2 – разлика од 0,6 процентни поени, не два и пол. Разликата постои и е во наша корист. Но зголемена е четирикратно во изјавата.

Тоа е ситницата што ја определува вредноста на сè останато што било кажано во истата посета. Кога проверлива бројка се раскажува во почетна верзија, непроверливите ветувања – шесте компании, дата-центрите, Чебрен и Галиште за кои сè уште нема одлука за финансирање – добиваат точно онолку тежина колку што заслужуваат.