Трејлерот за филмот „Златни рез 42: Дјеца Козаре“ на режисерот Лордан Зафрановиќ излезе на Јутјуб и за еден ден ја доби реакцијата што се очекуваше – но не од критичарите. Дојде од коментарите под видеото, и не беше насочена кон филмот. Беше насочена кон двајца глумци.

Рене Биторајац и Леон Лучев, обајцата Хрвати, прифатија улоги во остварување за усташките злосторства во логорот Јасеновац. Под трејлерот им пишуваат дека треба сами да се откажат од хрватското државјанство.

Аргументот што сам се урива

Еден од коментарите вреди да се прочита до крај, затоа што ја содржи целата логика. Зафрановиќ, се вели таму, педесет години снимал исклучиво пропаганда; ова оди во корист само на великосрпската идеологија; нека снимел филм за Блајбург, за Сребреница, за Вуковар; а Биторајац и Лучев нека се откажат од државјанството бидејќи глумат кај таков режисер.

Забележете што недостига во целиот тој список. Ниту еден факт за логорот. Ниту едно тврдење дека нешто во филмот не е точно. Само сметка – ти зборуваш за нашите, зборувај и за нивните, инаку не си наш.

Јасеновац беше формиран во 1941 година во рамките на Независната Држава Хрватска, под покровителство на нацистичка Германија. Хрватска со децении, како што се наведува во известувањата за филмот, го негира геноцидот врз Србите, Евреите и Ромите извршен во НДХ. Тоа не е тема на овој филм. Тоа е тема на реакцијата на филмот.

Што е сценариото, а што е контекстот

Зафрановиќ, според описот на проектот, ја отвора „анатомијата на злото“ преку испреплетени перспективи – и на жртвите и на егзекуторите. Сценариото го потпишуваат Арсен Диклиќ и самиот Зафрановиќ, во соработка со косценаристката Урошка Татомир и драматургот Слободан Терзиќ.

Глумечката екипа е регионална во смисла во која тој збор одамна не се користи: Леон Лучев, Рене Биторајац, Милан Мариќ, Миливој Беадер, Алексеј Бјелогрлиќ, Милица Станковиќ, Вук Трнавац, Аница Добра, Ирфан Менсур, Катарина Радивојевиќ, Душанка Глид Стојановиќ, Павле Менсур, Миодраг Миша Драгичевиќ, Јадранка Наниќ Јовановиќ, Горица Поповиќ, Бојан Навојец, Хана Хегедушиќ, Слободан Миловановиќ, Ивица Клеменц, а како специјален гостин се појавува Предраг Мики Манојловиќ.

Главен продуцент е ТС Медиа од Србија, копродуценти се Нет Филм Продакшнс од Република Српска и Арт енд Попкорн од Србија, извршната продукција е доверена на Кошутњак филм, на чело со Зоран Јанковиќ. Премиерата е закажана за 2 октомври во Сава центар во Белград, на отворањето на ФЕСТ.

Зошто ова не е само хрватска работа

Кога за еден историски настан се расправа преку државјанството на глумците наместо преку тоа што се случило, дебатата веќе е загубена. Не се работи за тоа дали нешто во филмот е невистинито – тоа прашање не го постави никој. Се работи за тоа кој смее да го прикаже, и на чиј јазик.

Биторајац и Лучев не се обвинети дека глумеле лошо. Обвинети се дека се појавиле во кадар во кој не треба да ги има. Тоа е единствената реплика што им се замерува – и не ја изговараат тие.