Трамп застана пред Генералното собрание на ОН во Њујорк и го изброја својот мировен биланс: осум меѓународни судири што, според него, неговата администрација ги завршила или ги спречила да прераснат во нешто поголемо. На таа листа, меѓу Израел и Хамас, Израел и Иран, Египет и Етиопија, Индија и Пакистан, Руанда и Конго, Ерменија и Азербејџан, Камбоџа и Тајланд, стои и една ставка што на Балканот звучи поинаку отколку во салата – Србија и Косово.

Салата молчеше. Не затоа што некој се изненади, туку затоа што за светската публика тоа е само уште една ставка на список. За нас е отворена сметка што никој не ја затворил, туку само ја префрлил во друга фиока.

Што всушност е „решеното“

Трамп во првиот мандат, во 2020 година, во Белата куќа ги собра Александар Вучиќ и тогашниот премиер на привремените институции во Приштина Авдулах Хоти. Потпишаа документи за економска нормализација. Тогашната американска администрација тоа го претстави како чекор кон намалување на тензиите и кон поцврсти економски врски. Економска нормализација – не статус, не признавање, не граница, не косовските Срби на север. Економија.

Шест години подоцна истиот тој потпис се води како завршен воен судир пред Генералното собрание. Белата куќа со месеци го наведува тој случај меѓу дипломатските успеси на Трамп. И тука е трикот што вреди да се забележи: конфликтот не треба да биде решен за да биде прогласен за решен. Доволно е да биде мирен доволно долго за некој да си го припише мирот.

Зошто ова се однесува и на нас

Македонија ја знае оваа механика напамет. Потпишуваш нешто со американски или европски посредник, домаќинот го прогласува за историски пробив, а потоа десет години објаснуваш дека всушност не било решено ниту она заради што потпишуваше. Преспа се склучи како влезница за НАТО и за ЕУ. НАТО дојде. Другото сè уште чека, а името веќе е променето.

Затоа списокот од осум точки не е само туѓа кампања. Тој е потсетник како изгледа регионот кога ќе се гледа од говорница на друг континент: како ставка што може да се затвори со една реченица, затоа што никој во салата нема роднина на Косово, ниту чека ред на гранична премина.

Дали некој од оние осум судири е навистина затворен? Тоа не го прашува ниту еден од присутните – а токму тоа прашање е единственото што вреди.

Во меѓувреме, Приштина ги користи маргините на истото собрание за свои настапи, Белград за свои, а списокот стои недопрен. Говорот заврши, а на теренот не се помести ништо. Ако тоа е дефиницијата за мир, тогаш Балканот е во мир одамна – само не му кажале на никого што живее тука.