Тирана ја брани осудената ОВК, а Брисел молчи: Судот што го создаде ЕУ остана сам со својата пресуда

Пресудата падна во среда, а веќе следниот ден Собранието на Албанија по скратена постапка усвои декларација со која изразува „длабоко огорчување и целосно несогласување“ со одлуката на Специјализираните судски совети во Хаг. Четворица поранешни врвови на ОВК – Хашим Тачи, Кадри Весели, Реџеп Селими и Јакуп Красниќи – добија вкупно 81 година затвор. Тирана истиот ден им испрати порака дека нивната невиност останува непоколеблива.

Бројките од Хаг не се апстрактни. Судот го прогласи Тачи за виновен за воени злосторства – убиство на 96 луѓе, мачење на 303 лица, произволно притворање на 385 луѓе и сурово постапување со 49. Казната е 25 години. Исто толку доби и Красниќи, Весели 18, а Селими 13 години. Првостепена е, жалбата е отворена и за одбраната и за обвинителството.

Што точно пишува во декларацијата

Собранието во Тирана ја нарече одлуката „длабоко неправедна“ и го потврди она што во документот е наречено историска вистина – дека војната на ОВК била војна за слобода и ослободување на Косово. Претседателот на албанското Собрание Нико Пелеши порача дека таа војна мора да се гледа токму така. Во документот стои и дека Албанија ќе продолжи на меѓународните форуми да зборува за злосторствата на режимот на Слободан Милошевиќ и да бара правда за жртвите, координирано со институциите во Приштина.

Декларацијата не заобиколи ни Србија. Во неа се изразува загриженост поради двојните стандарди во регионот и се наведува пример – државните почести во Србија за лица осудени за воени злосторства, вклучувајќи го и Ратко Младиќ.

Улицата реагираше побрзо од институциите

Во Приштина реакцијата не остана само на хартија. Вечерта по пресудата демонстранти фрлаа камења и пиротехника кон зградата на косовската влада и кон седиштето на европската мисија за владеење на правото ЕУЛЕКС. Група млади маршираше кон седиштето на мисијата со знамиња на ОВК. Премиерот Албин Курти ја нарече одлуката „травестија на правдата“ и побара да биде исправена во жалбена постапка.

Толку за реакциите. Она што недостига е одговор од Брисел – истиот Брисел кој го основа овој суд, го финансира и го смести на своја територија, надвор од дофатот на политичките притисоци во регионот. Кога една држава кандидат за членство усвојува собраниска декларација против пресуда на тој суд, а институцијата што го создаде молчи, прашањето не е дали Тирана има право на став. Прашањето е за што служи судот ако политичката поддршка за него испарува во мигот кога ќе изрече осудителна пресуда.

Зошто ова се чита поинаку од Скопје

Балканот ја знае оваа сцена напамет. Хашкиот трибунал за поранешна Југославија ја помина истата патека – секоја пресуда дочекувана дома како напад врз нацијата, секој осуден како жртва на политичка нарачка. Триесет години подоцна, механизмот е ист, само адресата е нова.

Затоа ова не е далечна вест. Тоа е потсетник колку брзо една правосудна одлука се претвора во политичка позиција – и колку ретко некој ја брани самата одлука наместо страната што ја загубила. Дали судот што го изрече ова има кој да го одбрани откако камерите ќе се изгаснат?