Рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров изјави дека Србија би можела да биде разгледана како место за преговори за Украина. Реченицата веќе се врти низ регионот како да е договорена локација. Она што Лавров всушност го кажа е далеку поумерено, и разликата е важна.

„Било која платформа за преговори за Украина, вклучително и Србија, би можела да биде разгледана ако е прифатлива за учесниците“, рече Лавров во Екатеринбург, пренесува „Известија“. На директно прашање дали Србија би можела да биде домаќин, одговорот беше уште покус: „Сѐ што е прифатливо за страните во преговорите е можно.“

Тоа не е понуда. Тоа е реченица конструирана така што ништо не ветува, а сепак секој што сака може да прочита ветување во неа. Дипломатијата токму така функционира кога нема ништо конкретно на маса.

Условот што сите го прескокнуваат

Клучот е во делот „ако е прифатлива за учесниците“. Србија е земја која не воведе санкции против Русија, држи отворени дипломатски односи со двете страни и на хартија има токму тој капацитет за неутрален терен. Но услов за преговори не е желбата на домаќинот, туку согласноста на двете страни – и засега нема најава дека Русија и Украина воопшто постигнале договор наредните разговори да се одржат во Србија.

Белград и претходно нудеше место за меѓународни разговори. Тоа е легитимна амбиција за секоја држава од овој регион. Прашањето е само дали ја нудиме ние или некој ја бара од нас – и колку пати сме ја чуле истата реченица без продолжение.

Лавров ја префрла вината за прекинатите преговори

Во истата изјава рускиот министер тврди дека ниту еден од досегашните преговарачки процеси не бил прекинат на иницијатива на Москва. Тој ги наброја: белоруско-турските разговори од март и април 2022, кои завршиле во Истанбул со колапс на веќе договореното, билатералните руско-украински разговори во Женева и трилатералните во Абу Даби со американско учество. „Сите овие преговарачки процеси беа прекинати, но не на наша иницијатива“, рече Лавров.

Ова е тврдење на едната страна за настани во кои и двете страни имаа свои сметки, и треба да се чита како такво. Но списокот сам по себе кажува нешто помалку спорно: во три и пол години постоеја најмалку четири различни формати, и ниту еден не преживеа. Проблемот очигледно никогаш не бил во географијата.

Зошто градот не е важен колку што изгледа

Лавров спомна и подготвеност за билатерални и за трилатерални преговори, вклучувајќи формат со Русија, Украина и САД. Форматот е она што се преговара, не адресата.

Балканот има долга традиција да се вљубува во улогата на домаќин. Конференциски сали, безбедносни колони, камери пред хотел – тоа е видлив престиж и се памети во локалната политика подолго отколку што траат самите разговори. Но домаќинот не ја диктира содржината на договорот и не влијае врз тоа дали воопшто ќе има договор. Кога Истанбул 2022 се урна, никој не му забележа на Истанбул.

Ако некогаш навистина се седне за маса во Белград, тоа ќе биде затоа што двете страни ќе имаат интерес да седнат – не затоа што Лавров една реченица ја оставил доволно широка за да собере во себе и Србија.