Во Аден, привремената престолнина на Јемен, водителот на локалната телевизија ја симна вратоврската во живо и соопшти дека новинарите повеќе нема да носат официјални одела. Ситуацијата, рече, бара да се отфрлат формалностите, затоа што земјата влегува во отворена војна. Еден гест пред камера кажа повеќе од сите дипломатски соопштенија од последните четири години.

Повод е одлуката на јеменскиот претседател Рашад ал-Алими да прогласи општа воена операција против бунтовниците Хути. Целта, според официјалната формулација, е ослободување на целата територија и враќање на државната власт. Прогласени се воена состојба и општа мобилизација, а вооружените сили и сите државни институции се ставени во состојба на полна подготвеност.

Таиз во обрач

Искрата беше Ал-Сафија. Бунтовниците ја зазедоа таа клучна област, ја презедоа полициската станица и го пресекоа главниот пат што го поврзува опколениот Таиз со Аден. Со тоа Таиз е целосно опкружен. Само во последното деноноќие, во жестоките борби околу градот загинаа повеќе од 70 луѓе.

Потоа почнаа бројките, и тука вреди да се чита внимателно. Портпаролот на јеменските вооружени сили, полковник Маџид Абдулах ал-Назили, тврди дека владините единици извеле 257 прецизни напади и дека загинале најмалку 700 бунтовници. Тоа е бројка што ја дава војската за сопствената офанзива – никој независен не ги пребројал загинатите. Воената коалиција предводена од Саудиска Арабија соопшти дека извела 97 воздушни и артилериски напади врз засилувањата на Хутите на фронтовите кај Тор ал-Баха и Таиз, а воздушни удари се забележани и во северните покраини Ал-Џауф и Саада, како и во престолнината Сана.

Хутите одговорија со свое соопштение. Нивниот претставник Јахја Сари објави дека бунтовниците испукале балистички ракети и беспилотни летала кон постројките на Saudi Aramco во Ријад и во областа Хурајс. Ријад тоа сè уште официјално не го потврдил. Во војна првата жртва е проверливоста – секоја страна ги брои само своите победи.

Како примирјето умре на рати

Новата ескалација го означува крајот на релативното примирје што траеше од 2022 година. Не умре преку ноќ. Судирот повторно се разгоре во јули, откако Хутите дозволија ирански авион да слета во Сана. Во септември следеше потегот што ја смени играта: бунтовниците го зазедоа брегот на Црвеното Море, теснецот Баб ел-Мандеб и пристаништето Моха.

Со тоа Хутите ѝ воведоа поморска блокада на Саудиска Арабија и ѝ ги затворија алтернативните рути за извоз на нафта. Ријад немаше избор освен директно да се врати во војната што трае од 2014 година. Примирјето се покажа како пауза за полнење оружје, а не како пат кон мир.

Балканот ја знае оваа сцена напамет: примирје што сите го викаат мир, додека двете страни се подготвуваат за следната рунда. Кога водителите почнуваат да се облекуваат за војна, прашањето повеќе не е дали, туку колку долго. Колку уште цивили ќе останат заглавени во Таиз пред некој да седне на маса?