Хрватски морнари бараат воена зона во Црното Море: Војната веќе потопува бродови пред брегот на ЕУ

Хемискиот танкер „Вајн трејдер“, под знамето на Сан Марино, бил погоден со беспилотни летала на 15 октомври, околу 13 наутички милји југоисточно од романскиот град Сулина, во близина на границата со Украина. На бродот имало 12 членови на екипажот: двајца Хрвати, еден државјанин на Босна и Херцеговина и деветмина од Бенин. Петмина се спасени. Седуммина исчезнаа – еден Хрват и шестмина од Бенин.

Потрагата е прекината. Невен Мелван, главен секретар на Синдикатот на морнари на Хрватска, изјавил дека речиси нема надеж исчезнатите да бидат пронајдени. Акцијата за спасување почнала веднаш по нападот, но ја попречило многу лошото време на море. Вториот Хрват добил површински изгореници, бил задржан во болница, а потоа отпуштен и сместен во хотел, потврди хрватското Министерство за надворешни и европски работи.

„Луѓе гинат и во Европската унија“

Синдикатот сега, преку Меѓународната федерација на транспортни работници (ITF), бара делот од Црното Море покрај Романија и Бугарија официјално да се прогласи за воена зона. „Луѓе гинат и во Европската унија“, предупредил Мелван. Логиката е едноставна и сурова: со статус на воена зона, морнарите добиваат право да одбијат да пловат низ тие води, со сите заштити што им следуваат кога работат во војна.

Тука настанува проблемот. Мелван самиот признава дека останува да се види дали ќе има доволно политичка волја, бидејќи станува збор за води покрај земји членки на ЕУ. Со други зборови – некој мора гласно да каже дека војната стигнала до брегот на Унијата. Колку влади ќе сакаат да се потпишат под таа реченица?

Седум бродови за две недели

„Вајн трејдер“ не е изолиран случај. Само на 13 октомври, два трговски брода беа погодени кај бугарскиот брег: малтешкиот „Челси 3“ го погодија три дрона, а неговите 15 членови на екипажот се спасени, додека „ХС Дигнити“, под знамето на Гвинеја Бисао, потона, а 11 членови на неговиот екипаж се пријавени како исчезнати. Според бугарски податоци, за еден месец во бугарската ексклузивна економска зона нападнати се четири брода, од кои два потонаа. Во последните две недели погодени се најмалку седум пловни објекти покрај бреговите на двете членки на НАТО, а најмалку 30 морнари загинале или исчезнале.

Одговорот засега е воен, а не правен. Романските F-16 на 17 октомври соборија два руски дрона над романските територијални води. НАТО на 20 октомври најави дополнителни патролни авиони, радари, дронови и експерти за експлозивни направи во регионот, а американскиот извиднички авион P-8A „Посејдон“ веќе лета од бугарска Варна. Бугарија од Алијансата побара ловци, ракетни системи и заштита од дронови, а Букурешт најави потесна соработка со Бугарија и Турција.

И уште еден непријатен детал: ниту НАТО официјално ги припишал сите напади на Русија, ниту е утврдено од каде дошле дроновите што го погодија „Вајн трејдер“. Бугарските власти зборуваат за „сериозни индиции“ за руска одговорност, но признаваат дека немаат конечни докази. Москва не презеде одговорност. Значи, бродовите тонат, морнарите исчезнуваат, а официјално – никој не пукал.

Балканот ја знае оваа сцена: војна што официјално не постои сè додека не тропне на нечија врата. Хрватскиот синдикат барем бара нешто конкретно – морнарот да има право да каже „не“. Прашањето е дали тоа право ќе дојде пред следниот потонат брод, или по него.