„Нема напредок“ повеќе од 30 пати: ЕК ги бара уставните измени и ја укорува Владата што не го користи уставното име

Ако од новиот извештај на Европската комисија за Македонија треба да се извади една фраза, тоа е „нема напредок“. Таа се повторува повеќе од 30 пати: за изборните реформи, за борбата против корупцијата, за слободата на изразување. И, се разбира, за уставните измени.

Формулацијата за Уставот е недвосмислена. Според Комисијата, во извештајниот период „не биле направени обиди“ да се усвојат измените што произлегуваат од заклучоците на Советот на ЕУ од 18 јули 2022 година, со кои во Уставот треба да бидат вклучени и Бугарите. Брисел не менува ништо: условот останува услов.

Името на страница од извештајот

Во делот за односите со Грција Комисијата пишува дека членови на Владата и високи функционери во одредени случаи не го почитуваат Преспанскиот договор, „вклучително и со некористење на уставното име на државата, што ризикува да влијае врз добрососедските односи“. Имиња не се наведени.

Контекстот, сепак, е познат. На 15 декември 2025 година премиерот Христијан Мицкоски изјави дека „го вративме“ името, укажувајќи дека и лидерот на СДСМ Венко Филипче и други опозиционери во јавните настапи користат Македонија. Два дена подоцна реагираше грчкото Министерство за надворешни работи. Прашањето се отвори уште во мај 2024 година, кога претседателката Гордана Сиљановска-Давкова во усната заклетва употреби Македонија, а грчката амбасадорка ја напушти салата.

Иронијата тешко се пропушта. Извештај што за корупцијата пишува „нема напредок“ наоѓа простор да забележи како политичарите ја нарекуваат сопствената држава. Дали тоа е најголемиот проблем на земја што повеќе од две децении стои пред вратата на ЕУ?

Корупцијата: распространета и сериозна загриженост

Многу поостра е оценката за корупцијата. Македонија е оценета меѓу „одредено“ и „умерено“ ниво на подготвеност, без напредок во извештајниот период, а корупцијата според документот останува распространета и претставува сериозна загриженост. Комисијата посебно ги посочува измените на Кривичниот законик од јануари 2026 година: според неа, тие не ги отстраниле негативните последици од измените од 2023 година и придонеле кон правна несигурност.

Без напредок се и изборните реформи по препораките на ОБСЕ/ОДИХР, како и справувањето со изборните дезинформации и странските манипулации со информации. Локалните избори во 2025 година се оценети како натпреварувачки, но одржани во поларизирана атмосфера и со процедурални недостатоци. Од 309 кандидати за градоначалници, само 32 биле жени, а избрани се четири градоначалнички.

Комисијата сепак регистрира и движење: усвоен е патоказот за реформа на јавната администрација, а продолжува работата на патоказите за владеењето на правото и за функционирањето на демократските институции. Технички, процесот оди. Политички, стои во место.

Власта ќе ги цитира реформите, опозицијата ќе ја цитира блокадата, и двете ќе најдат реченица за себе. Извештајот е огледало, а не карта. Прашањето е дали некој во Скопје ќе го прочита целиот – или пак повторно само страниците што му одговараат.