Agjencia „Fiç“ e konfirmoi rejtingun kreditor të Maqedonisë në nivelin BB+ me perspektivë të qëndrueshme. Ministria e Financave po atë ditë e quajti këtë „konfirmim i stabilitetit dhe konsistencës në politikat ekonomike“ dhe „sinjal domethënës drejt tregjeve financiare ndërkombëtare“.

Kumtesa nuk gënjen. Por as nuk e thotë atë që qëndron në po atë raport.

BB+ është saktësisht një shkallë nën rejtingun investues BBB-. Vlerësimi do të thotë se vendi mund t'i shërbejë rregullisht detyrimeve, por mbetet më i ndjeshëm ndaj goditjeve ekonomike e financiare sesa vendet me rejting investues. I njëjti rejting si vitin e kaluar. E njëjta perspektivë. Pra jo përparim, por mbajtje e vendit.

Për çfarë paralajmëron agjencia, e çfarë nuk hyri në kumtesë

„Fiç“ paralajmëroi se rritja e objektivit për deficitin buxhetor për vitin 2026, nga 3,5 në 4,1 për qind të BPV-së, e dobëson spirancën fiskale dhe krijon rrezik për stabilizimin e borxhit në afat të mesëm. Rebalanci u arsyetua me nevoja shtesë për shpenzime rrjedhëse dhe kapitale, deri në 1,1 pikë përqindjeje të BPV-së.

Shifrat pas atij paralajmërimi janë konkrete. Deri në maj, deficiti buxhetor arriti 2,6 për qind të BPV-së vjetore të projektuar. Të ardhurat u rritën për 5,7 për qind, ndërsa shpenzimet për 8,5 për qind - më shpejt se të ardhurat. Shpenzimet kapitale u hodhën për 44,8 për qind në nivel vjetor.

Njëkohësisht, agjencia e uli parashikimin për rritjen ekonomike në 2026 në 2,9 për qind, përballë 3,5 për qind në vitin 2025. Pra: rritje më e ulët e të ardhurave në një periudhë kur shpenzimet mbeten të larta.

Borxhi që nuk do të ulet

Borxhi i qeverisë së përgjithshme u rrit nga 51,6 për qind e BPV-së në fund të 2025-ës në 52,1 për qind në fund të tremujorit të parë këtë vit. Para rritjes së deficitit të planifikuar, „Fiç“ priste që ai raport të ulej moderuar dhe të arrinte rreth 51,4 për qind në vitin 2028. Me nevojat e reja buxhetore, pritja tani është stabilizim në nivel mesatar prej rreth 52,7 për qind në periudhën 2026-2028.

Ky është dallim në drejtim, jo vetëm në decimale. Shtegu që çonte drejt uljes tani çon drejt rrafshinës.

Maqedonia këtë vit tashmë ka emetuar dy eurobono nga 500 milionë euro secili, ndër të tjera për rifinancimin e eurobonos prej 700 milionësh që skadoi në qershor. Në maj u kontraktua edhe një kredi e sindikuar prej 260 milionë eurosh. Nga Instrumenti evropian për reforma dhe rritje shteti mori 65,7 milionë euro pas përmbushjes së një pjese të hapave reformues.

Dy drejtimet e mundshme

Agjencia ishte e qartë edhe për atë që do ta ndryshonte rejtingun. Poshtë: rritje e ndjeshme dhe e qëndrueshme e borxhit ndaj BPV-së si pasojë e dështimit për të zbatuar një strategji të besueshme të konsolidimit fiskal. Lart: ulje e fuqishme dhe e qëndrueshme e borxhit, menaxhim i përmirësuar i financave publike, rritje potenciale më e lartë dhe përparim në integrimet evropiane.

Në anën e pluseve „Fiç“ rendit politikën e qëndrueshme makroekonomike, stabilitetin shumëvjeçar të denarit ndaj euros dhe treguesit e favorshëm të qeverisjes krahasuar me vendet e ngjashme. U shpejtua edhe rritja reale ekonomike - 4,3 për qind në tremujorin e dytë, e nxitur nga ndërtimtaria dhe industria përpunuese. Në anën e minuseve mbeten ekonomia e vogël, produktiviteti i dobët, problemet strukturore të tregut të punës dhe euroizimi i lartë.

Pra edhe kumtesa triumfale edhe paralajmërimi janë nxjerrë nga i njëjti dokument. Dallimi është te ai që zgjodhi çfarë të lexonte me zë. Hapi i radhës - drejt BBB- ose në drejtimin e kundërt - do të varet nga ajo nëse rritja do të shoqërohet me konsolidim real fiskal, e jo vetëm me huamarrje të re.