Франција по најлошите немири во последниве години: над половина милион на улица, а Макрон се заканува со забрана на протестите

Франција се буди меѓу искршени излози и јагленосани скелети на автомобили, по најтешките и најнасилните немири во последниве неколку години. Масовните антивладини протести прераснаа во улични судири, палежи и грабежи низ целата земја, а политичарите веднаш тргнаа во војна на обвинувања.

Според француското Министерство за внатрешни работи, во сабота на улиците излегоа над половина милион луѓе во 110 градови. Синдикатот CGT тврди дека биле дури 800.000. Повеќето собири поминале мирно, но изгредниците целосно демолирале или ограбиле околу 1.500 продавници и деловни простори. Во Лимож во подметнат пожар речиси е уништена зградата на градската управа, стара 143 години, која ја преживеала Втората светска војна. Во Марсеј маскирани демонстранти упаднале во зградата на локалната власт и ја скршиле бистата на Маријана, националниот симбол на Републиката.

Билансот: еден демонстрант во Париз почина од срцев удар, уапсени се околу две илјади луѓе, а повредени се над 600 полицајци, од кои седум тешко. Сцените од центарот на Париз потсетуваа на воена зона, па гостите и туристите беа евакуирани од хотелите околу Плоштадот на Републиката.

Почна во училниците

Сето ова не почна со барикади, туку со училници. Минатиот месец средношколците излегоа против катастрофалната состојба во француските училишта: оронати згради, преполни паралелки, преоптоварени распореди, хроничен недостиг од професори и персонал и системско недоволно финансирање. Бараат и итно укинување на државните платформи за запишување на факултет, кои ги сметаат за неправедни и премногу селективни. Протестите брзо се радикализираа – тинејџерите блокираа стотици средни училишта, најмалку 24 училишта се запалени или тешко оштетени, а од почетокот на септември се приведени илјадници млади.

Гневот експлодираше поради бруталниот одговор на полицијата. Обвинителството и полициската контрола истражуваат најмалку 34 случаи на тешко пречекорување на полициските овластувања. Меѓу најтешките е петнаесетгодишник на кој полициска шок-бомба му ја разнесе левата шака и четиринаесетгодишник тешко осакатен откако полицаец од непосредна близина го погодил со патрон со солзавец. Кога држава на децата што бараат професори им одговара со шок-бомби, кој всушност ја изгубил контролата?

Во октомври на учениците им се придружија синдикатите, еколошките здруженија и граѓанските иницијативи. Французите се огорчени од растечките трошоци за живот и скокот на цените на горивата, дополнително поттикнат од војната во Иран. На патиштата излегоа и земјоделците, притиснати од растот на производните трошоци. На социјалните мрежи повторно се активираа групите поврзани со некогашните „Жолти елеци“.

Макрон се заканува, Ле Пен чека

Претседателот Емануел Макрон ја одби оставката на министерот за внатрешни работи Лоран Нуњез за да се зачува командната линија и во обраќање до нацијата предупреди дека државата, ако треба, целосно ќе ги забрани протестите. Премиерот Себастијан Лекорну ја обвини радикалната левица, пред сѐ партијата „Непокорена Франција“, дека намерно ги поттикнува учениците против полицијата. Нејзиниот лидер Жан-Лик Меланшон возврати дека Лекорну е лично виновен за хаосот – било поради неспособност, било поради свесна стратегија на немири што треба да оправда цврста рака и да го скрене вниманието од колапсот на јавните финансии.

Немирите ја туркаат Франција, втората најголема економија во Европската унија, во длабока социјална и фискална криза. Владата преку парламентот се обидува да протурка непопуларен буџет со остри кратења, а најмногу профитира лидерката на крајната десница Марин Ле Пен, која според сите анкети е фаворит на претседателските избори следната пролет. Власт што на гневот на улица одговара со закана за забрана наместо со одговор – дали Париз ќе ја плати таа лекција на гласачките кутии?