Tashmë vitin e dytë me radhë dyqanet në Palma de Majorka kanë të njëjtin problem: guajabera nuk ka. Janë shitur krejt prej më shumë se një muaji, ndërsa tregtarët pranojnë se rifurnizimi është gati mision i pamundur. Arsyeja nuk është fushatë marketingu, as ndonjë influencer me një milion ndjekës. Arsyeja është një njeri që e veshi në pritjen verore në Marivent.

Mbreti Filipi i Gjashtë nuk përpiqet të krijojë trende dhe pikërisht prandaj ia del. Revista „Tatler” e shpalli anëtarin më të veshur mirë të familjeve mbretërore në botë, ndërsa vëzhguesit e modës vërejnë se vitet e fundit lëviz me vetëdije drejt një stili më të lirshëm, por po aq preciz. Këmishë e bardhë ose kaltër e hapur, pantallona të errëta, asgjë që bërtet. Të njëjtën guajabera të bardhë e veshi edhe gjatë vizitës në Kubë në vitin 2019.

Këmisha ka biografi më të gjatë se kushdo prej atyre që e veshin sot.

Guajabera vjen nga Kuba dhe vendet e Amerikës Latine, edhe pse një interpretim e lidh edhe me ndikimin filipinas. Punohet me pambuk ose li, ka katër xhepa dhe dy palosje vertikale përgjatë pjesës së përparme. Gjurmët e para të dokumentuara çojnë te shekulli i nëntëmbëdhjetë, ndërsa për origjinën ka disa versione - njëri ia atribuon shpikjen bashkëshortes së një bujku, e cila donte që burri i saj të kishte ku t'i vinte gjërat e vogla gjatë punës në arë.

Ky është edhe gjithë kuptimi i prerjes. Këmishë që nuk futet në pantallona, nuk kërkon rrip, nuk ngjitet pas trupit dhe ka xhepa që shërbejnë për diçka. Është bërë për vapë dhe punë në natyrë, kontekst shumë më i afërt me verën ballkanike sesa me një pritje mbretërore në Majorka.

Industria e modës çdo verë na shet „pjesën e re pa të cilën nuk shkohet askund”, ndërsa gati gjithmonë bëhet fjalë për diçka që ndonjë klasë punëtore e mbante një dekadë më parë. Këtë herë të paktën historia dihet dhe askush nuk pretendon se ka projektuar diçka nga hiçi.

Pyetja është tjetër. A do të paguash dyqind euro për një prerje që me dekada qepet edhe në punëtoritë tona zejtare, vetëm sepse një mbret e veshi para aparateve fotografike? Vera kalon, kurse këmisha mbetet. Të paktën kjo prej liri do të mbijetojë më shumë sezone se trendi që e ktheu.