Të shtunën, më 15 gusht, në livadhin para kështjellës në Vaduc, princi trashëgimtar Alojz njoftoi diçka që principata e kishte diskutuar me dekada, ndërsa e zgjidhi në një të mërkurë. E drejta salike, që u ndalonte grave qasjen në fron, është hequr.

„Më vjen kënaqësi t'ju njoftoj për një vendim me rëndësi të madhe për Shtëpinë tonë, një çështje për të cilën në familje është debatuar, në mënyra të ndryshme, me dekada", tha Alojzi. Procedura formale nisi nga fundi i vitit të kaluar, ndërsa të mërkurën mori shumicën e nevojshme dythirdshe mes anëtarëve të familjes me të drejtë vote.

As qeveri, as referendum

Këtu është vendi ku historia bëhet më interesante se vetë lajmi. Ky nuk ishte vendim i qeverisë, as reformë e dërguar në votim popullor. Në Lihtenshtajn rregullat e trashëgimisë jetojnë në të Drejtën e Shtëpisë - një tërësi normash familjare me shekuj histori dhe njohje kushtetuese. Domethënë vetë familja sunduese vendos kush mund të ulet në fron dhe në çfarë kushtesh. Shumicë dythirdshe, por brenda familjes së vet.

A është kjo demokraci apo vendim familjar me peshë kushtetuese? Formalisht - e dyta. Praktikisht - askush në principatë nuk u pyet.

Trashëgimi absolute, por jo për askënd që tashmë ka lindur

„Me këtë ndryshim, të gjithë pasardhësit femra të Shtëpisë Princërore do të kenë të njëjtat të drejta pjesëmarrjeje si burrat në çështjet e rregulluara me të Drejtën e Shtëpisë. Përveç kësaj, trashëgimia e fronit do të ndryshojë nga parëbirnia me përparësi mashkullore në parëbirni absolute", shpjegoi princi trashëgimtar. Fëmija i parë, pavarësisht gjinisë - trashëgimtar ose trashëgimtare.

Vetëm se, sipas gazetës lokale „Faterland", rregulli i ri nuk do t'i prekë anëtarët e familjes që tashmë kanë lindur. Në një intervistë Alojzi konfirmoi se ndryshimi vlen për lindjet e ardhshme. Domethënë Jozef Vencel, i lindur në vitin 1995 si i pari nga katër fëmijët e Alojzit dhe dukeshës Sofi, mbetet trashëgimtar i fronit. Maria Karolina, e lindur në vitin 1996, mbetet pas vëllait - edhe pse tani formalisht ekziston e drejta që sapo do t'u shërbejë pasardhësve të saj.

Kjo është skemë klasike ballkanike, po të doni: reforma miratohet, lavdërohet, ndërsa vlen për dikë që ende nuk ka lindur. Askush nuk do ta kundërshtojë sepse nuk prek asnjë të gjallë.

E fundit në Evropë

Deri të shtunën, Lihtenshtajni ishte e vetmja nga dhjetë monarkitë sunduese në Evropë në të cilën një grua nuk mund të vinte në fron. Suedia e bëri të njëjtin hap në vitet 1980, Norvegjia, Belgjika, Holanda dhe Danimarka pas saj, Britania në vitin 2013. Lihtenshtajni, 160 kilometra katrorë mes Zvicrës dhe Austrisë, priti deri në vitin 2026.

Alojzi është djali më i madh i princit Hans-Adam II dhe princeshës Mari, dhe që nga 15 gushti i vitit 2004 është kryetar i shtetit si zëvendës i babait të vet. Domethënë njoftimi ra pikërisht në njëzet e dytin përvjetor të ditës kur mori funksionin - në Ditën Kombëtare, mes tubimit popullor në qendër të Vaducit dhe ndriçimit tradicional të maleve në muzg.

„Me këto ndryshime duam të sigurojmë që përgjegjësia për Shtëpinë dhe për vendin në të ardhmen t'i bjerë atij që është më së miri i përgatitur për ato detyra", tha Alojzi. Fjalia tingëllon si parim menaxherial. Në kontekstin e një familjeje që me dekada nuk mund të pajtohej nëse vajzat ekzistojnë në kuptimin juridik, tingëllon edhe pak me vonesë.