Një mal u shkatërrua. Kjo nuk është metaforë - sizmografët e regjistruan goditjen dhe vlerësimi i parë ishte se bëhej fjalë për tërmet. Instituti Gjeologjik Amerikan më pas e korrigjoi leximin e vet: sinjali nuk ishte tërmet, por shembje akullnaje dhe ortek akulli e shkëmbinjsh që u derdh në sistemin lumor të Lende Kollës, e prej andej përmes Bote Koshit dhe Trishulit.

Shifrat që vijnë nga Nepali ndryshojnë orë pas ore, dhe çdo përditësim i ri është më i keq se i mëparshmi. Janë konfirmuar 177 të vdekur në Nepal. Të zhdukur - 826 njerëz, mes tyre 579 turistë dhe 85 pjesëtarë të forcave të sigurisë. Nga ana tibetiane e kufirit mbahet evidencë për edhe 558 të zhdukur, prej të cilëve 260 shtetas të huaj. Gjithsej, në të dyja anët, gati 1.500 njerëz për të cilët askush nuk di ku janë.

Njëqind e pesëmbëdhjetë kilometra shkatërrim

Ajo që e bën këtë katastrofë të ndryshme nga përmbytjet e zakonshme është shtegu i saj. Uji u nis nga rreth 3.710 metra lartësi mbidetare dhe përfundoi nën 400 metra - dallim prej mbi tre kilometrash vertikalisht, në një distancë prej 115 kilometrash. Në atë rrugë nuk kishte asgjë që mund ta ndalte.

Drejtoria nepaleze e rrugëve njoftoi se 42 kilometra rrugë mes Rasuvagadit dhe Betravatit janë shkatërruar plotësisht. Janë shembur rreth 80 ura. Hidrocentralet përgjatë luginës së Trishulit janë goditur njëra pas tjetrës. Korridori tregtar që lidh Kinën dhe Nepalin - arteria kryesore për mallra në atë pjesë të Himalajeve - është prerë. Vlerësimet e dëmit lëvizin në miliarda euro.

Kush ishte atje kur erdhi uji

Mes të zhdukurve dominojnë indianët - 142 persona. Pastaj australianët (34), britanikët (12) dhe shtetas të një sërë vendesh të tjera. Një pjesë e madhe e tyre janë pelegrinë hindu në rrugë drejt malit Kailash në Tibet; sipas raporteve, rreth 80 prej tyre ndodheshin në objektin kufitar të imigracionit në momentin kur goditja mbërriti te ta. Autoritetet britanike raportojnë së paku 33 shtetas të vet të zhdukur, mes tyre edhe një djalë katërmbëdhjetëvjeçar.

Ekipet e shpëtimit punojnë në kushte që në vetvete janë të rrezikshme: shi i dendur, rrëshqitje dheu, terren te i cili arrihet vetëm me helikopter. Deri tani, nga zonat Timure dhe Rasuva janë nxjerrë me rrugë ajrore 123 persona. Kjo është shifër që tingëllon si sukses derisa ta vësh pranë 826.

Malet nuk dërgojnë ftesë

Shembja e akullnajës është shembull klasik i asaj që meteorologët e quajnë ngjarje me frekuencë të ulët dhe pasoja të larta: ndodh rrallë, dhe kur ndodh, nuk ka sistem alarmi që e arrin. Dallimi mes tërmetit dhe orteku të akullit, në sizmograf, është çështje analize që zgjat me orë. Për njerëzit përgjatë lumit, dallimi është zero - uji mbërriti para shpjegimit.

Ballkani nuk i ka Himalajet, por e ka të njëjtën logjikë të pellgjeve malore dhe hidrocentraleve të ndërtuara në lugina të ngushta. Sa nga digat dhe akumulimet tona janë projektuar për një ngjarje që statistikisht ndodh një herë në njëqind vjet - dhe sa prej tyre janë rishqyrtuar që kur klima nisi t'i ndryshojë ato statistika? Pyetja nuk kërkon panik, kërkon përgjigje nga institucionet që i mbajnë ato projekte në sirtar.

Në Nepal aktualisht nuk po bëhet vlerësim rreziku. Po nxirren trupa dhe po numërohen të zhdukur. Vlerësimi i rrezikut vjen më vonë, nëse fare dikush e kërkon.