Drejtori i CIA-s, Xhon Retklif, uli në Moskë me avionin ushtarak transportues amerikan „C-17 Gllobmaster III“. Edhe kjo në vetvete është mesazh, sepse fluturime të tilla drejt Moskës nuk janë rutinë. Por arsyeja e vërtetë e vizitës, sipas burimeve pranë bisedimeve, nuk ishte Ukraina. Ishte Balltiku.

Paralajmërim, jo bisedime

Retklifi u përcolli bashkëbiseduesve rusë se çdo përpjekje përshkallëzimi kundër Lituanisë, Letonisë dhe Estonisë do të trajtohet si ajo që është, sulm ndaj tri anëtareve të NATO-s. „Takimi mbi të gjitha shërbeu për paralajmërimin e Rusisë kundër çfarëdo veprimi përshkallëzues ndaj shteteve baltike“, deklaroi një nga burimet e informuara. Retklifi nuk u takua personalisht me Putinin. Bisedoi me përfaqësues të inteligjencës ruse, ndërsa Kremlini më vonë konfirmoi se Putini ishte informuar për rezultatet e kontaktit.

Skena ka një pararendës që askush në Uashington nuk e ka harruar. Në vitin 2021 shefi i atëhershëm i CIA-s, Uilliam Bërns, shkoi në Moskë për ta zmbrapsur Putinin nga sulmi mbi Ukrainën. E dimë si përfundoi ajo. Kur i njëjti institucion nëpër të njëjtën rrugë sjell të njëjtin paralajmërim, ia vlen të pyetet a është mesazhi ai që nuk kalon apo veshët ata që nuk dëgjojnë.

Pse pikërisht Balltiku

Vlerësimet amerikane thonë se Moska mund ta testojë gatishmërinë e NATO-s për t'i mbrojtur anëtaret e veta përmes sulmeve kibernetike, operacioneve hibride ose depërtimeve të kufizuara ushtarake. Fokusi është te tri shtetet baltike. Edhe më domethënëse është ndryshimi në kohëzgjedhje. Vlerësimet e fillimit të gushtit thonë se Putini mund të provojë një test të tillë qysh në vjeshtë, çka është kthesë nga më parë, kur konsiderohej se Rusia nuk do të shkojë kundër NATO-s derisa është e lidhur ushtarakisht në Ukrainë.

Retklifi kërkoi edhe që Rusia ta zvogëlojë mbështetjen ushtarake dhe ekonomike për Iranin, konkretisht të ndalojë dërgesat e armëve dhe të teknologjisë mbrojtëse drejt Teheranit, dhe e paralajmëroi Moskën të mos reagojë tepër ndaj sanksioneve të zgjeruara amerikane. Pra një fluturim, tri tema, dhe asnjëra prej tyre nuk është e vogël.

Përgjigjja që nuk erdhi

Sipas shkrimit të „Bllumbergut“, pas vizitës Moska nuk tregoi gatishmëri për lëshime të rëndësishme. Përkundrazi, në qarqet e Kremlinit u bisedua për përshkallëzim të mundshëm ushtarak në Ukrainë, duke përfshirë sulme të intensifikuara mbi Kievin dhe mbi infrastrukturën ukrainase. Burimet theksojnë se zyrtarë të veçantë rusë konkluduan se Putini mund të mendojë për përdorimin e armëve bërthamore kundër Ukrainës si opsion i fundit.

Këtu nevojitet saktësi, jo panik. Kjo nuk është vendim, as kërcënim i shqiptuar nga Putini. Kjo është ajo që burimet pretendojnë se vlerësojnë zyrtarë të veçantë. Dallimi mes „disa në sistem mendojnë se ai mund të“ dhe „ai do ta bëjë“ është i madh, dhe pikërisht ai dallim është gjëja e parë që zhduket në tituj.

Edhe një detaj zbulon sa me kujdes rrotullohet kjo lojë. Uashingtoni e njoftoi paraprakisht Kievin për ardhjen e delegacionit amerikan dhe kërkoi që forcat ukrainase t'i ndalin përkohësisht sulmet derisa përfaqësuesit amerikanë janë në Rusi, që të mos ndodhë incident që do t'i prishte bisedimet. Kjo nuk është hollësi. Kjo është masë e asaj se sa i hollë është filli mbi të cilin varen këto kontakte.

Mesazhi i dyfishtë

Rezultati janë dy sinjale kontradiktore në të njëjtën javë. Drejtori i CIA-s kërkon kanale për dialog dhe deeskalim. Burimet e „Bllumbergut“ pretendojnë se Moska nuk është gati për lëshime dhe po shqyrton përshkallëzim. Të dyja mund të jenë të vërteta njëkohësisht, sepse biseda dhe presioni gjithnjë kanë punuar paralelisht.

Presidenti Tramp e zbehu misionin dhe e përshkroi si „gjysmërutinë“, duke mohuar se kishte të bënte me testim të mundshëm rus të NATO-s ose me presion rreth Iranit, dhe duke pretenduar se bëhet fjalë për përpjekjet për paqe në Ukrainë. A është kjo qetësim i opinionit apo e vërteta, është e vështirë të vlerësohet nga jashtë. Por kur shefi i inteligjencës fluturon në Moskë me avion ushtarak, fjala „rutinë“ rrallë është fjala e duhur.

Për këtë rajon ky nuk është lajm i largët. Shtetet baltike janë anëtare të NATO-s njësoj siç është edhe Maqedonia. Nëse pragu i anëtarësisë njëherë testohet dhe del i butë, ky nuk është problem vetëm për Vilniusin, Rigën dhe Talinin. Ai vlerësim pastaj vlen për këdo që e ka të njëjtën garanci në xhep.