Kompania Monday.com këtë javë iu bashkua një liste që po bëhet turpshëm e gjatë. Në një dokument të dorëzuar te rregullatori amerikan i bursave, firma nga Tel Avivi që shet tabela shumëngjyrëshe për organizimin e punës njoftoi se pushon nga puna rreth 20 për qind të të punësuarve - pak më shumë se 600 vetë. Arsyeja, zyrtarisht: „ristrukturim“ i lidhur me „transformimin e produktit, marketingut dhe daljes në treg“, e gjitha kjo në shërbim të një „strukture operative më të shkathët e më të fokusuar“, ndërsa investohet në „strategji rritjeje të udhëhequr nga inteligjenca artificiale“.

Përkthyer nga korporativja në njerëzore: gjashtëqind vetë shkojnë në shtëpi, kurse në skenë mbetet softueri.

Bashkëthemeluesi Eran Zinman u shkroi të punësuarve se vendimi „nuk u mor për të ulur shpenzimet apo për t'i zëvendësuar njerëzit me inteligjencë artificiale“. Kjo është një fjali që ia vlen të lexohet dy herë. Kompania njëkohësisht parashikon deri në 20 për qind rritje të të ardhurave për këtë vit dhe pret mes 45 e 55 milionë dollarë shpenzime nga vetë ristrukturimi. Nëse kjo nuk është zëvendësim i njerëzve me makina, atëherë është së paku shembull i shkëlqyer se si quhet zëvendësimi kur nuk do ta thërrasësh me emrin e vërtetë.

Shifra që e tregon historinë

Sipas një analize të Financial Times, kompanitë teknologjike amerikane nga fillimi i vitit kanë pushuar nga puna gati 140.000 vetë. Vetëm Amazon, Oracle, Meta dhe Microsoft janë përgjegjëse për thuajse 50.000 prej tyre - po ato kompani që njëkohësisht rrotullojnë qindra miliarda dollarë në ndërtimin e qendrave të të dhënave për inteligjencë artificiale. Paratë nuk u zhdukën. Thjesht u zhvendosën nga rrogat në beton, kabllo dhe rrymë.

Por ja pjesa që rrallë lexohet në njoftime. E njëjta analizë tregoi se kompanitë që inteligjencën artificiale e paraqesin si arsye për pushimet nga puna, më vonë mbetën pas indeksit Nasdaq për thuajse 10 për qind gjatë tridhjetë ditëve të bursës pas njoftimit. Tregu, me sa duket, nuk e gëlltit historinë aq lehtë sa e shkruajnë.

Kurse historia është mjaft e ushtruar. Drejtori ekzekutiv i Cloudflare, Metju Prins, shpjegoi se „shumica dërrmuese e të pushuarve javën e kaluar ishin matës“. Drejtori i Snap, Evan Shpigel, shkroi se „përparimi i shpejtë në inteligjencën artificiale u mundëson ekipeve tona ta ulin punën e përsëritur“. Themeluesi i Block, Xhek Dorsi, përmendi „mënyrën e re të punës“ me „ekipe më të vogla e më të rrafshëta“. Secili prej tyre ka formulimin e vet. Asnjë nuk e ka të njëjtin, kurse të gjitha do të thonë të njëjtën gjë.

Nuk është gjithçka e zezë - por nuk është as ajo që shesin

Ka edhe anë tjetër. Anthropic dhe OpenAI punësojnë shpejt dhe përthithin një pjesë të njerëzve që të tjerët i lëshojnë. Meta këtë vit ka transferuar rreth 7.000 të punësuar në pozita të reja të lidhura me inteligjencën artificiale ndërsa pushonte 8.000 të tjerë. IBM pretendon se i trefishon punësimet në nivel fillestar për vende të tilla pune. Pra, një pjesë e njerëzve nuk zhduket - zhvendoset. Problemi është se zhvendosja kërkon të kesh dije të re, kurse numri i njerëzve që e kanë është shumë më i vogël se numri i atyre që mbetën pa punë.

Lista e këtij viti është e gjatë dhe konkrete: Dell 11.000, Amazon 16.000, Oracle 21.000 brenda dymbëdhjetë muajsh, PayPal mbi 4.500, Cisco 4.000, Microsoft 4.800, Meta 8.000, Intuit 3.000, Coinbase 700. Këto nuk janë vlerësime, këto janë njoftime.

Firmat ballkanike të IT-së nuk janë në atë listë, së paku jo deri tani - por këtu sektori punon kryesisht për klientë të huaj. Kur Amazon apo Oracle presin buxhetet, porositë nuk priten vetëm në Sietëll. Pyetja është sa kohë i duhet një vale nga Tel Avivi dhe Kalifornia të arrijë në Shkup, Beograd dhe Zagreb, dhe a do ta paralajmërojë fare dikush apo do ta mësojmë nga njoftime pikërisht të tilla me po ato fjalë.