Rataja (ratatuj) është dëshmi se vera më e mirë gatuan më lirë. Vjen nga Provanca, jugu i Francës, dhe nisi si një gjellë e thjeshtë fshatare prej perimesh verore të ziera ngadalë në vaj ulliri. Sot e njohim edhe në versionin e saj më efektiv - rrathë të holla perimesh të vendosura në spirale mbi një bazë domatesh, të pjekura në furrë.

Përbërësit janë të thjeshtë dhe i ke të gjithë pranë në këtë kohë të vitit: patëllxhan, kungull i njomë, domate, qepë dhe hudhra, plus vaj ulliri të mirë dhe një degëz rozmarine. Për një tavë me diametër 24-26 centimetra të duhen gjysmë qepe, dy thelpinj hudhre, 300 gramë domate të bluara, një kungull i njomë, tri domate dhe një patëllxhan.

Procedura është më e lehtë nga sa duket. Së pari skuqen lehtë qepa dhe hudhra në vaj ulliri derisa të zbuten, pastaj shtohen kripa, domatet e bluara dhe rozmarina dhe ziejnë rreth dhjetë minuta. Kjo përzierje shtrohet në fund të tavës. Perimet priten në rrathë të hollë dhe vendosen me radhë në spirale mbi bazën e domateve, spërkaten me vaj ulliri, kripë e piper, dhe piqen në 180 gradë rreth 50 minuta.

Sekreti nuk është te asnjë përbërës i shtrenjtë, por te dy hollësira. E para - prit perimet njëtrajtshëm, përndryshe një pjesë do të digjet ndërsa tjetra mbetet e gjallë. E dyta - përdor domate mishtore, me më pak ujë, që shija të mos hollohet. Dhe më e rëndësishmja: lëre gjellën të pushojë pak para se ta servirosh. Si me shumicën e gjërave të mira, edhe këtu durimi bën një ndryshim që nuk blihet.