Eurodizeli BS në fillim të vitit 2026 kushtonte 65 denarë për litër. Më 22 shtator kushton 104,50 denarë. Kjo është rritje prej 60,77 përqind për nëntë muaj.

Vaji ekstra i lehtë për amvisëritë EL-1 u shtrenjtua edhe më shumë - nga 64 në 114,50 denarë, përkatësisht 78,91 përqind. Ky është karburanti me të cilin ngrohet një pjesë e shtëpive makedone, ndërsa dimri vjen për jo plot tre muaj.

Benzinat u shtrenjtuan më modestisht: eurosuper BS-95 nga 70,50 në 99 denarë (40,43 përqind), BS-98 nga 72,50 në 101 denar (39,31 përqind). Mazuti M-1 NS nga 33,649 në 50,078 denarë për kilogram.

Këto janë llogaritjet e analistit ekonomik Sllobodan Gacov.

Qeveria: kemi një masë

Ministrja e Energjetikës Sanja Bozhinovska, në pyetjen çfarë bën Qeveria, konfirmoi se aktualisht ka vetëm një masë aktive - ulja e TVSH-së për dizelin nga 18 në 10 përqind.

„Ajo që ndodh është në nivel botëror. Siç ndjekim të gjithë, kudo çmimet janë të ngritura. Pra, kjo është forcë madhore, luftë mbi të cilën ne nuk mund të ndikojmë“, deklaroi Bozhinovska, duke numëruar atë që është bërë nga marsi: akciza, ulja e TVSH-së, zbritja e dakorduar me OKTA-n.

Për negociata të reja me OKTA-n - deri tani asgjë. „Nuk kemi filluar, mirëpo nëse situata eskalon më tej, do t'i ndërmarrim të gjitha masat për ta zbutur rrezikun ndaj qytetarëve“, porositi ministrja.

Pyetja që varet në ajër është çfarë saktësisht do të thotë „eskalon“ kur dizeli tashmë u shtrenjtua për 60 përqind nga fillimi i vitit.

Sa hapësirë mbeti vërtet

Këtu numrat e Gacovit janë më informativë se çdo deklaratë. Ai krahason detyrimet në fillim të vitit dhe sot:

Te eurosuperi BS-95 akciza ra nga 22 në 18 denarë, por TVSH-ja mbeti 18 përqind. Njësoj edhe te BS-98. Te eurodizeli akciza ra nga 15,5 në 11,5 denarë, e TVSH-ja nga 18 në 10 përqind. Te ekstra i lehti EL-1 - akciza mbeti 15,5 denarë, e TVSH-ja 18 përqind. Pikërisht ai karburant u shtrenjtua më së shumti.

Përfundimi i Gacovit është i matur: detyrimet e mbledhura nga shitja e karburanteve janë të ardhura buxhetore, ndërsa në kushte të shpenzimeve të rritura buxhetore mbi shumë baza, hapësira për uljen e tyre është e vogël.

Nga ministria resoriale thonë të njëjtën me më shumë fjalë - se mekanizmat mbrojtës si ulja e detyrimeve, subvencionet ose korrigjimi i akcizave bartin barrë serioze për financat publike, kështu që vendimet do të merren në koordinim me resoret ekonomike për të përcaktuar hapësirën fiskale.

Kërcim i dyfishtë në mars, e pastaj sërish tani

Kurba nuk është e njëtrajtshme. Kërcim veçanërisht i ndjeshëm vërehet në mars 2026, kur dizeli u rrit nga 71 në 85,50 denarë, e pastaj në 92. EL-1 në të njëjtën periudhë u hodh nga 70 në 82,50, e pastaj në 89,50 denarë.

Në gusht dhe shtator pasoi rritje e re e fortë, deri në nivelet e tanishme.

Gacov kujton edhe diçka që rrallë përmendet në këtë debat: Makedonia nuk ka naftë, por ka 20 përqind pjesëmarrje në pronësinë e naftësjellësit. Kjo jep të drejtë pjesëmarrjeje në politikën afariste të firmës - me ndikim të kufizuar, por jo me asnjë.

Çfarë mbetet

Formula për çmimet vendase merr parasysh çmimet referente të derivateve në tregjet botërore, kursin e dollarit, detyrimet tatimore dhe elementet e tjera të metodologjisë. Dy të parat janë vërtet jashtë mundësive të çdo qeverie makedone.

E treta nuk është. Dhe pikërisht ajo tashmë është shfrytëzuar deri në atë kufi deri ku buxheti lejon.

Poenta nuk është se Qeveria nuk bëri asgjë - bëri, dhe kjo shihet në numrat e Gacovit. Poenta është se masa që mbeti është e konsumuar, ndërsa dizeli vazhdon lart. Kur instrumenti i vetëm i mbetur tashmë është harxhuar, „do të ndërmarrim gjithçka nëse eskalon“ nuk është plan, por mënyrë për ta shtyrë bisedën.