Nafta e papërpunuar në bursat botërore po lirohet tashmë pesë sesione tregtare me radhë. Në të njëjtën javë, çmimi maksimal me pakicë i eurodizelit në Makedoni u hodh në 104,50 denarë për litër - rritje prej 5,50 denarësh.

Vozitësi që qëndron te pompa dhe e shikon këtë, me të drejtë pyet si është e mundur.

Bareli dhe dizeli nuk janë e njëjta gjë

Përgjigjja është se çmimi i barelit të naftës së papërpunuar dhe çmimi i dizelit të gatshëm nuk lëvizin gjithmonë në të njëjtin drejtim, as me të njëjtën tempo.

Nga një barel nafte e papërpunuar në rafineri fitohen më shumë produkte - benzinë, dizel, kerozinë, mazut. Secili prej tyre ka tregun e vet, ofertën e vet dhe kërkesën e vet. Pikërisht te dizeli aktualisht ekziston presion i fortë: kufizime në prodhimin e rafinerive, probleme në një pjesë të zinxhirëve globalë të furnizimit dhe kërkesë e rritur për distilatet e mesme. Në kushte të tilla dizeli praktikisht shkëputet nga lëvizja e barelit.

Se nuk bëhet fjalë për një anomali vendase, e tregon Slovenia - atje çmimi i rregulluar i dizelit kaloi kufirin prej dy eurosh për litër dhe mbërriti rreth 2,01 euro, ndërsa benzina mbetet dukshëm më e lirë.

Tek ne të njëjtën javë benzinat u lirën: eurosuper BS-95 shitet me 99 denarë, e BS-98 me 101 denar. Dizeli është më i shtrenjtë se të dy.

Arsyeja e dytë: koha

Çmimi që vozitësi e shikon sot nuk është kopje e çmimit të sotëm të bursës. Llogaritjet rregullatore bëhen mbi bazën e lëvizjeve në një periudhë të caktuar të mëparshme. Nëse nafta e papërpunuar fillon të lirohet sot, efekti mund të ndihet vetëm në llogarinë e ardhshme - dhe atë vetëm nëse rënia vazhdon.

Në periudhën e fundit llogaritëse çmimi referent i dizelit u rrit shumë më shumë se ai i benzinës. Kjo është arsyeja kryesore e kërcimit.

Llogaria që mblidhet shpejt

Për ekonominë vendase dizeli nuk është shpenzim i pronarëve të automjeteve. Ai është shpenzim pune i kamionëve që sjellin ushqim te marketet, i kombive për distribuim, i mekanizimit bujqësor, i makinave ndërtimore dhe i shërbimeve korriere.

Një firmë që në mua harxhon 10.000 litra dizel, vetëm për shkak të shtrenjtimit të fundit prej 5,50 denarësh ka 55.000 denarë shpenzim mujor më të lartë. Te një transportues që harxhon 100.000 litra, diferenca është 550.000 denarë në mua.

Krahasimi me fillimin e verës është edhe më i mprehtë. Më 11 gusht litri i dizelit kushtonte 91,50 denarë. Për pak më shumë se një mua çmimi është më i lartë për 13 denarë, përkatësisht për mbi 14 përqind.

Pse buka shtrenjtohet kur shtrenjtohet dizeli

Jo sepse furra e bukës punon me dizel. Sepse dizel ka në më shumë pika të rrugës së bukës - në prodhimin e drithit, në transportin deri te silosi, në bartjen e miellit deri te furra, në distribuimin e bukës së gatshme deri te dyqanet.

Te frutat dhe perimet efekti është edhe më i dukshëm: karburant për traktorët, për përgatitjen e tokës, për vjeljen, për transportin deri te blerësi, e nga blerësi te distributori. Te produktet me afat të shkurtër ka edhe transport të ftohtë dhe magazinim.

Mile Boshkov nga Konfederata e Biznesit paralajmëron pikërisht për atë mekanizëm - shpenzimet e rritura logjistike së pari godasin kompanitë e varura nga transporti, e pastaj një pjesë e barrës mbërrin te konsumatorët.

Kohëzgjatja vendos, jo një shtrenjtim i vetëm

Të dhënat e fundit të Entit Shtetëror të Statistikës tregojnë se në gusht inflacioni vjetor ishte 2,6 përqind, ndërsa shpenzimet e jetesës për një mua u rritën për 0,4 përqind. Ushqimi dhe pijet joalkoolike u shtrenjtuan për 0,5 përqind në krahasim me korrikun.

Por inflacioni i gushtit praktikisht nuk e përmban goditjen më të re. Çmimi prej 104,50 denarësh vlen nga 22 shtatori, që do të thotë se efekti i parë i drejtpërdrejtë do të shihet vetëm në të dhënat e shtatorit, ndërsa përhapja më e gjerë - në tetor dhe nëntor.

Nëse dizeli për dy-tre javë kthehet nën 95 denarë, pjesa më e madhe e kompanive do ta durojë goditjen pa ndryshuar çmimoret. Nëse mbetet mbi 100 disa muaj, shpenzimi i përkohshëm bëhet i përhershëm, e shpenzimi i përhershëm shumë më lehtë shndërrohet në çmim të ri.

Më pak hapësirë për amortizim kanë ata me marzhën më të hollë - furra e vogël, distributori lokal, bujku. Kompania e madhe ka kontrata afatgjata dhe rezerva. Ata nuk kanë.