Zgjerimi i Bashkimit Evropian gjithnjë e më shumë i ngjan një qorrsokaku politik. Në vend të një procesi të bazuar në kritere të qarta, reforma dhe zhvillim ekonomik, sot çdo shtet kandidat përballet me kërkesa të ndryshme shtesë, mosmarrëveshje historike dhe kushtëzime dypalëshe.

Nga Maqedonia kërkohen ndryshime kushtetuese dhe zgjidhja e çështjeve historike me Bullgarinë. Serbia kushtëzohet me Kosovën. Mali i Zi përballet me kërkesa nga Kroacia. Bosnja e Hercegovina është peng i ndarjeve të brendshme, ndërsa Shqipëria i reformave të gjata institucionale.

Me çdo zgjerim të ri krijohet mundësia që ndonjë vend-anëtar t'i vendosë kushte të reja fqinjit të vet. Kështu procesi bëhet i pafund, sepse çdo mosmarrëveshje historike e pazgjidhur, çështje pakice ose mospajtim territorial mund të kthehet në veto.

Problem shtesë është se pas një pjese të këtyre mosmarrëveshjeve qëndrojnë edhe interesa më të gjera gjeopolitike. Fuqitë e mëdha kanë strategjitë e veta në Ballkan dhe shpesh mbështesin pozicionet që u përshtaten interesave të tyre kombëtare. Për këtë arsye, shumë çështje që duken dypalëshe në të vërtetë janë pjesë e një loje më të gjerë politike.

Derisa Bashkimi Evropian të mos vendosë rregulla të qarta e të barabarta për të gjithë kandidatët, zgjerimi do të mbetet peng i ambicieve kombëtare, mosmarrëveshjeve historike dhe llogarive politike. Dhe kur procesi varet nga pajtimi i më shumë se njëzet shteteve, secili me interesat e veta, shtrohet pyetja nëse modeli i sotëm mund të çojë fare te një zgjidhje përfundimtare.

Prandaj sot gjithnjë e më shumë qytetarë të Ballkanit e shohin perspektivën evropiane jo si një qëllim real me afat të qartë, por si një proces që vazhdimisht shtyhet dhe largohet.

Derisa vendet e Ballkanit Perëndimor të mos kenë një alternativë të qartë ndaj Bashkimit Evropian, vështirë të pritet që rajoni të trajtohet si partner i barabartë. Në politikë e diplomaci, respekti më shpesh buron nga mundësia e zgjedhjes, jo nga varësia.

Prej vitesh shtetet e Ballkanit përsërisin të njëjtin mesazh - se anëtarësimi në BE është qëllimi i tyre i vetëm strategjik. Por kur njëra palë nuk ka opsion tjetër dhe tjetra nuk ka afat për të vendosur, pozicioni negociues bëhet i pabarabartë. Atëherë kushtet shumohen lehtë, afatet zgjaten, dhe procesi kthehet në pritje të pafund.

Historia tregon se respektin më të madh e marrin ata që kanë zgjedhje, jo ata që varen nga një derë e vetme. Nëse Ballkani Perëndimor ndërton alternativa reale për zhvillim e përparim ekonomik, atëherë edhe qëndrimi ndaj rajonit do të jetë i ndryshëm. Përndryshe, rreziku është që zgjerimi të mbetet një proces pa fund të qartë, dhe Ballkani të vazhdojë të presë para derës së Evropës pa ditur se kur ajo më në fund do të hapet.