Anlaşma dört gün geçerli oldu. O kadar. Sonra Ustrumca yöresinde "ayvarka" biberinin alım fiyatı yeniden kiloda 25 denara düştü; oysa önceki protestların ardından Tarım Bakanı'nın arabuluculuğuyla 30 olarak kararlaştırılmıştı.

Çiftçiler yalnızca fiyata kızgın değil. Devletin arabuluculuğuyla vardıkları anlaşmanın pratikte bir haftadan kısa sürede dağılmasına kızgınlar.

"Biber anlaşması yalnızca dört gün geçerli oldu; işte önümüzdeki beş gün Ustrumca yöresinde biber kilosu 25 denardan alınıyor, fabrikalardan 'hediye' olarak pazartesiden itibaren yeni ve daha düşük fiyatlar da duyurulmuş durumda," diye yazıyor protestoların düzenleyicisi yerel dernek "Mladi Murtino". Ve doğrudan soruyorlar: "Bu 'anlaşmayı' sonuna kadar uygulatacak ve denetleyecek sorumlu arabulucu bakan nerede?"

Zararın aritmetiği

Çiftçiler üretim maliyetini hesaplamış: seradan bir kilo kurtovska kapiya onlara 29,22 denara mal oluyor. Alım fiyatı ise 25.

"Matematik basit. Bugün satılan her kilo biber 10 denar zarar," diyor dernek. Yani ne kadar çok üretirsen o kadar çok kaybediyorsun - normal her işletmenin kepenk kapatacağı bir ekonomik mantık.

Varılan anlaşma birinci sınıf için 40, ikinci ve sanayi sınıfı için 30, ıskarta için 15 denar öngörüyordu. Bundan geriye hiçbir şey kalmadı.

Vaat ve ardından geleni

Alıcılarla yapılan toplantıda çiftçiler, kararlaştırılan fiyat ve sınıflara uyulacağına dair yazılı güvence istedi. Alamadılar. Bakan Borçe Serafimovski'ye fabrikaların sözlü anlaşmaya uyacağını nasıl garanti edeceğini sordular. Aktardıkları yanıt özgüvenliydi: toplantıdan sonra basın toplantısı yapılacak, kararlaştırılan fiyatlar kamuoyuna açıklanacak, bunlara uyulması gerekecek; aksi halde bu, fabrikatörlerin devlete karşı attığı bir adım olur ve sorun çözülür.

"İşte adım, sayın bakan; basın toplantınızdan dört gün bile geçmeden geldi. Şimdi sıra sizde," diyor çiftçiler şimdi.

Önceki anlaşmanın ardından Devlet Tarım Müfettişliği, Ustrumca bölgesindeki alım noktalarında sıkılaştırılmış denetimler duyurmuştu. O denetimler yapıldıysa, sonucu noktadaki fiyatta görünmüyor.

Protesto

Yeni protesto, saat 11.00'de Ustrumca'daki Tarım Bakanlığı bölge birimi önünde, 10.15'te başlayacak yürüyüşle planlandı. Çiftçiler tarım makineleriyle de gelinmesi çağrısı yapıyor ve protestonun barışçıl ve parti arka planı olmadan geçeceğini vurguluyor. Mickoski, sorunları bizzat görmesi için "Ustrumca'ya bir gezi"ye davet edildi.

Fiyatın yanı sıra çiftçiler, iddialarına göre sübvansiyonlarının ödenmemiş olmasına da tepkili.

Bu hikâyeyi tek bir üründen ve tek bir bölgeden daha büyük kılan şey, altındaki soru. Devlet bir anlaşmaya arabuluculuk ediyor ve o anlaşma bir hafta bile geçerli olmuyorsa, devletin arabuluculuğu tam olarak ne anlama geliyor? Çiftçiler kendilerini manipüle edilmiş ve küçümsenmiş hissettiklerini, arabuluculuğun asıl amacının sesi kısmak olduğunu, sorunu çözmek olmadığını söylüyor. Bu sonucu olgularla çürütmek zor.