2026/2027 eğitim yılı için şimdiye dek yaklaşık 14.500 birinci sınıf öğrencisi kaydedildi, diye açıkladı Eğitim ve Bilim Bakanı Vesna Yanevska. Rakam kesin değil - kayıtlar eylül sonuna kadar sürüyor. Ama bu haliyle bile, doğum oranlarıyla kapanmayan bir soru ortaya koyuyor.

Bu yıl birinci sınıfa oturması gereken çocuklar büyük ölçüde 2020 yılında doğdu. Devlet İstatistik Kurumu'na göre, o yıl ülkede 19.031 canlı doğum kaydedildi. Şimdiye kadar kaydolanlarla arasındaki fark yaklaşık 4.500 çocuk, yani bütün bir kuşağın neredeyse yüzde 24'ü.

Düşüş yalnızca sürmüyor - hızlanıyor

2016/2017 eğitim yılında 23.266 birinci sınıf öğrencisi kaydedilmişti. 2023/2024'te - 19.848. Ertesi yıl 19.452. 2025/2026'da - 17.921. Şimdi ise yaklaşık 14.500.

Yalnızca rakamlara değil, hıza bakın. 2023/2024 ile 2024/2025 arasındaki fark 396 çocuktu. Ertesi yıl düşüş 1.531 oldu. Bu yıl, şu anda mevcut verilere göre, yaklaşık 3.400. Her yıl açık bir öncekinden daha büyük.

Doğum oranı gerçekten düşüyor - 2020'de 19.031 canlı doğumdan 2024'te 16.061'e. Ama buradaki zaman farkı önemli: 2024'te doğan çocuklar okula 2030'da başlayacak. Bu yıl sınıflara girenler, canlı doğum sayısının hâlâ 19 binin üzerinde olduğu dönemde doğdu. Yani doğum oranındaki düşüş bugünkü farkı tamamen açıklamıyor.

Diğer etkenin herkesin bildiği ve kimsenin bir rapora yazmak istemediği bir adı var.

Okullar boşalıyor, öğretmenler çoğalıyor

Bu yıl ilköğretimde yaklaşık 200, ortaöğretimde ise yaklaşık 100 şube daha az var. 26 kırsal okulda tek bir birinci sınıf öğrencisi bile kayıtlı değil; bir kısmının kapatılacağı duyuruluyor.

Şimdi de hiçbir parti açıklamasında rastlamayacağınız rakam. 2023/2024 eğitim yılında 955 düzenli ilkokul ve 18.831 öğretmen vardı. 2025/2026'da okul sayısı 927'ye düştü, öğretmen sayısı ise 19.461'e çıktı. Yani 28 okul daha az ve 600'ün üzerinde öğretmen daha fazla - yalnızca üç yılda.

Bakanlık, süresiz sözleşmeli öğretmenlerin işten çıkarılmayacağını duyuruyor; çözümlerden biri de tam gün eğitimin yaygınlaştırılması.

Aynı sistem, iki farklı ülke

Demografik tablo her yerde aynı değil. Kırsal alanlar öğrencisiz ve okulsuz kalırken, Üsküp'ün bazı bölgelerinde ek derslik ve öğretmen kadrosu gerekiyor. Başkente ve büyük merkezlere iç göç, eğitim sistemini aynı anda iki taraftan kırıyor - bir yerde öğretecek kimse yok, diğerinde öğretecek yer.

Bağlam için: 2024/2025 eğitim yılının başında düzenli ilkokullarda 180.627, liselerde ise 67.143 öğrenci kayıtlıydı. Sistemde toplam 247.770 çocuk, yıllık bazda ilköğretimde yüzde 0,8, ortaöğretimde yüzde 0,2 düşüşle. Düşüş ilkokul öğrencilerinde daha belirgin - bu da liselerin sıralarını beklediği anlamına geliyor.

Birinci sınıf öğrencilerinin kesin sayısı kayıtlar bittikten sonra belli olacak. O zamana dek akılda kalması gereken bir görüntü var: bu ülkede bir yılda 19.031 bebek doğdu, altı yıl sonra bir sınıfa yaklaşık 14.500'ü oturuyor.