Ortalama bir Makedon, hayatının 31,8 yılını çalışarak geçiriyor. Ortalama bir Hollandalı ise tam 44 yıl. On yıldan fazla olan bu fark istatistiksel bir ayrıntı değil, tümüyle farklı iki ekonominin aynası: birinde iş bir ömür boyu sürüyor, diğerinde ise işe geç giriliyor, erken çıkılıyor ve arada bir yerde göç ediliyor.

Eurostat verileri, Avrupa Birliği'ndeki ortalama çalışma hayatını 2025 için 37,5 yıl olarak gösteriyor ve bu rakam istikrarlı biçimde artıyor - 2016'daki 35,2 yıldan bu yana. Zirvede 44 yılla Hollanda var, onu 43,4 ile İsveç ve 42,6 ile Danimarka izliyor. Bunlar, insanın gerçekten dört on yılı iş piyasasında geçirdiği toplumlar.

Makedonya en dipte. 31,8 yıllık çalışma hayatıyla bölgedeki tüm komşularının altında - Sırbistan 35,5, Hırvatistan 35,1, Slovenya 37,2 ile Avrupa ortalamasına çoktan yaklaşmış durumda. Biz AB ortalamasının yaklaşık altı yıl, her komşunun ise birkaç yıl gerisinde kalıyoruz. Yaşam standardına dair herhangi bir anketten daha fazlasını anlatan bir rakam.

Neden bu kadar kısa? Yanıt tembellik değil, yapı. Buradaki gençler resmi iş piyasasına daha geç giriyor - uzun eğitimler, kayıt dışı ekonomi, hiçbir yerde sayılmayan "kaçak" işler. Birçoğu ülkeyi erken terk edip çalışma yıllarını Batı'da bir yerde harcıyor. Kalanlar ise çoğunlukla düşük ücretlerin ve güvencesiz sözleşmelerin olduğu bir piyasada, emekliliğin beklendiği ama kariyerin kesintisiz kırk yıl nadiren sürdüğü bir düzende son buluyor.

Kısa çalışma hayatı yalnızca sosyolojik bir özellik değil - doğrudan emeklilik kasasına yük biniyor. Daha az prim yılı, giderek artan emeklileri taşımak zorunda olan sisteme daha az para demek. Ortalama vatandaşın çalışmadığı her yıl, birinin sonradan doldurması gereken bir delik.

İşte bu yüzden 31,8 sadece bir tablonun en alt satırı değil. Bu bir uyarı - insanları yeterince uzun tutamayan bir iş piyasası için ve bu temel üzerine giderek daha zor tutabildiği sözler kuran bir sistem için.