Një maqedonas mesatar kalon 31,8 vjet të jetës në punë. Një holandez mesatar - plot 44. Diferenca prej më shumë se një dekade nuk është një hollësi statistikore, por pasqyra e dy ekonomive krejt të ndryshme: njëra ku puna zgjat gjithë jetën, dhe tjetra ku hyhet vonë, dilet herët, dhe në mes - emigrohet.

Të dhënat e Eurostat e vendosin jetën mesatare të punës në Bashkimin Evropian në 37,5 vjet për vitin 2025, me rritje të vazhdueshme - nga 35,2 vjet në vitin 2016 e këtej. Në krye është Holanda me 44 vjet, e ndjekur nga Suedia me 43,4 dhe Danimarka me 42,6. Këto janë shoqëri ku njeriu vërtet kalon katër dekada në tregun e punës.

Maqedonia është në fund. Me 31,8 vjet jetë pune, ajo është nën të gjithë fqinjët e rajonit - Serbia në 35,5, Kroacia në 35,1, Sllovenia tashmë afër mesatares evropiane me 37,2. Ne ngecim rreth gjashtë vjet pas mesatares së BE-së dhe nga disa pas secilit fqinj. Një shifër që flet më shumë se çdo anketë për standardin e jetesës.

Pse është kaq e shkurtër? Përgjigjja nuk është përtacia, por struktura. Të rinjtë këtu hyjnë më vonë në tregun zyrtar të punës - studime të gjata, ekonomi informale, punë "në të zezë" që nuk numërohet askund. Shumë e braktisin vendin herët dhe jetën e punës e harxhojnë diku në perëndim. Ndërsa ata që mbeten, shpesh përfundojnë në një treg me paga të ulëta dhe kontrata të pasigurta, ku pensioni pritet, por karriera rrallë zgjat pandërprerë dyzet vjet.

Jeta e shkurtër e punës nuk është vetëm një tipar sociologjik - ajo rëndon drejtpërdrejt arkën e pensioneve. Më pak vite kontributesh do të thonë më pak para në sistemin që duhet të mbajë pensionistët gjithnjë e më të shumtë. Çdo vit më pak i punuar nga qytetari mesatar është një vrimë që dikush më vonë duhet ta mbushë.

Prandaj shifra 31,8 nuk është vetëm fundi i një tabele. Ajo është një paralajmërim - për një treg pune që nuk i mban njerëzit mjaftueshëm gjatë, dhe për një sistem që mbi këtë bazë ndërton premtime që gjithnjë e më vështirë i përmbush.