X'teki gönderileri hesap açmadan, reklamsız ve izlenmeden okumayı mümkün kılan iki hizmet - Nitter ve XCancel - bu sefer gerçekten sönmüş görünüyor. Nitter'ın GitHub sayfası 11 Eylül Cuma'dan beri arşivlenmiş durumda; yani proje yalnızca okunabilir ve artık değiştirilemiyor. XCancel hizmetini pazartesi günü kısa bir mesajla durdurdu: devam eden yargı sürecindeki yeni gelişmeler nedeniyle hizmet ikinci bir bildirime kadar askıya alınıyor.

Hikâye geçen ay, X'in Nitter'a programlama arayüzünü ve verilerini sözde "hukuka aykırı kullanma ve atlatma" gerekçesiyle ihtarname göndermesiyle başladı. Suçlama, Nitter'ın kurallara aykırı biçimde hesaplara ve oturum jetonlarına ulaşmak için ağı kazıdığıydı. Proje o zaman hukuki tavsiye üzerine çalışmayı sürdüreceği yanıtını verdi ve eylül başında iki hizmet gerçekten geri döndü. Kısa süreliğine.

Nitter'ın yaptığı şey teknik olarak sıradandı ve tam da bu yüzden yararlıydı: X'teki kamuya açık gönderileri alıp içlerinden reklamları, izleme çerezlerini ve JavaScript'i ayıklıyordu. Geriye kalan, hesapsız ve uygulamasız okunabilen temiz bir metin sayfasıydı. Kullanıcıların bir bölümü için bu bir konfor meselesi değildi - var olmak istemedikleri bir ağda neler olduğunu görmenin tek yoluydu.

X tarafında mantık şeffaf ve yoruma ihtiyaç duymuyor. Hesapsız okuyan herkes, reklam geliri getirmeyen ve kullanıcı sayısına dahil edilmeyen bir görüntülenmedir. Aynı hesap birkaç yıl önce Twitter'da harici uygulamaları kapatmış, Twitterrific ile Tweetbot'u da beraberinde götürmüştü. Bu yeni bir politika değil - aynı politikanın sıradaki gruba uygulanması.

İlk girişim değildi, ama gereken son girişim olmuşa benziyor. 2024'te ana sunucu Nitter.net, X'in programlama arayüzüne yeni kısıtlamalar getirmesinin ardından kısa süre çöktü. O tarihten sonra Nitter'ı kendisi kurmak isteyen herkes onu gerçek bir X hesabına bağlamak zorunda kaldı - yani ağın eli çoktan projenin boğazındaydı. Bu sefer sadece sıktı.

Nitter, yorum talebine yanıt vermedi. Bu şaşırtıcı da değil - açık kaynaklı bir proje, dünyanın en zengin insanlarından birinin sahibi olduğu bir şirketin hukuk departmanıyla karşı karşıya kaldığında, sessizlik elindeki tek ücretsiz stratejidir.

Geriye kalan, çoktandır teknik olmayan bir soru. Kamusal kişilerin - siyasetçilerin, bakanların, kurumların - kamuya açık gönderileri gitgide yalnızca platformun içinde, onun koşullarıyla ve onun algoritmasıyla okunuyor. Dışarıdan okumaya izin veren araçlar birer birer yok olduğunda, bir bakanın açıklaması özel bir şirketin sahip olduğu içeriğe dönüşüyor. O hâlde neyin kamuya ait olduğuna kim karar veriyor?