Nitter и XCancel – двете услуги што овозможуваа читање објави од X без сметка, без реклами и без следење – овојпат изгледа дека се згаснати за вистински. GitHub-страницата на Nitter е архивирана од петокот, 11 септември, што значи дека проектот е само за читање и повеќе не може да се менува. XCancel ја прекина услугата во понеделникот со кратка порака: поради нов развој во тековната судска постапка, услугата се суспендира до понатамошно известување.

Приказната почна минатиот месец, кога X испрати писмо за прекин до Nitter поради наводно „незаконско користење и заобиколување“ на својот програмски интерфејс и податоци. Обвинението беше дека Nitter ја стругал мрежата за да дојде до сметки и сесиски токени, спротивно на правилата. Проектот тогаш одговори дека по правен совет ќе продолжи да работи, и на почетокот на септември двете услуги навистина се вратија. Кратко.

Она што Nitter го правеше беше технички неспектакуларно и токму затоа корисно: земаше јавни објави од X и од нив ги вадеше рекламите, колачињата за следење и JavaScript-от. Она што остануваше беше чиста страница со текст, читлива без сметка и без апликација. За еден дел од корисниците тоа не беше прашање на удобност – беше единствениот начин да видат што се случува на мрежа на која не сакаат да бидат присутни.

Од страна на X, логиката е транспарентна и нема потреба од толкување. Секој што чита без сметка е прегледан преглед што не носи приход од реклами, и не се брои во бројот на корисници. Истата пресметка во Twitter пред неколку години ги затвори надворешните апликации и ги однесе Twitterrific и Tweetbot заедно со нив. Ова не е нова политика – тоа е иста политика, применета врз следната група.

Не беше прв обид, но изгледа дека беше последниот потребен. Во 2024 година главната инстанца Nitter.net накратко падна откако X воведе нови ограничувања на програмскиот интерфејс. Оттогаш, секој што сакаше сам да постави Nitter мораше да го поврзе со вистинска сметка на X – што значи дека мрежата веќе имаше рака на вратот на проектот. Овојпат едноставно ја стисна.

Од Nitter не одговорија на барањето за коментар. Тоа и не е чудно – кога еден проект со отворен код се соочи со правен оддел на фирма во сопственост на еден од најбогатите луѓе во светот, молчењето е единствената бесплатна стратегија што ја има на располагање.

Она што останува е прашање што одамна не е техничко. Јавните објави на јавни личности – политичари, министри, институции – сè почесто се читаат само внатре во платформата, под нејзини услови и со нејзин алгоритам. Кога алатките што дозволуваа читање однадвор ќе исчезнат една по една, изјавата на еден министер станува содржина што ја поседува приватна фирма. Кој тогаш одлучува што е јавно?