Над 14.500 средношколци денес ја полагаат државната матура – првиот екстерен испит во кој избираат меѓу странски јазик, математика или историја. За многумина од нив ова е првиот вистински праг кон она што следува: универзитет, работа, заминување. Една хартија што за неколку часа треба да резимира четири години учење.

Според податоците на Државниот испитен центар, годинава за прв пат се спроведуваат три типа матура – државна, стручна и уметничка. За државна матура се пријавиле 12.184 кандидати, за стручна 2.276, а за уметничка 127. Странскиот јазик што се полага денес може да биде англиски, француски, германски, руски или италијански. Задолжителните екстерни испити по мајчин јазик и литература се на 11 и 12 јуни.

Бројките се уредни, системот функционира, испитите се одржуваат на време – и тоа е добро. Но зад секоја матура стои и поголемо прашање за кое статистиката молчи: колку од овие 14.500 млади луѓе ќе го градат својот живот тука? Матурата е влезница за иднината, ама за сѐ повеќе генерации таа иднина се случува надвор од границите на земјата.

Тоа не е забелешка против учениците – напротив. Тоа е прашање кон сите нас. Образовниот систем секоја година произведува илјадници матуранти, ги испраќа во светот спремни и амбициозни, а потоа со изненадување констатира дека многумина не се враќаат. Денес тие седат над тестовите и не размислуваат за тоа. Со среќа на сите нив – и со надеж дека некој ден ќе има причина и да останат, не само да заминат.