32 проценти – толку е покриеност со скрининг за рак на грлото на матката во Македонија, според најновата анализа на здружението ЕСЕ. Цел на здравствените стратегии беше 70 проценти. Разликата меѓу 32 и 70 е – живот.

Ракот на грлото на матката е една од најпредвидливите злоќудни болести. Скоро целосно се поврзува со вирус ХПВ. Постои вакцина. Постои скрининг. Постои третман во рани фази. Со други зборови – тоа е болест што може да се сопре пред да започне.

Но во Македонија скринингот не е обврзен во пракса. Системот е достапен – но без активна повикување, без следење на жени по возраст, без интегрирана база на податоци. Гинеколозите ги препорачуваат тестовите. Жените ги одложуваат. Здравствениот фонд не ги повикува. Кругот е ист со децении.

Резултатот е претскажлив. Се откриваат случаи на рак во доцни фази, кога лечењето е скапо, тешко, и често неуспешно. Жени умираат од болест која во земјите кои го реализирале скринингот речиси не постои. Бугарија, на пример, има 70 проценти покриеност. Хрватска повеќе од 60.

ЕСЕ повикува на интегриран национален скрининг. Тоа не е скапо – постојат меѓународни модели. Но потребна е политичка воља, што во Македонија најмалку се појавува за здравство, бидејќи се преферираат покривани прогресивни иницијативи. Скринингот за рак не отвора стадиони. Не сечи ленти. Не дава прес-конференции со декларации. Само спасува животи. И тоа во овој дискурзивен пазар е недоволно.

Прашањето кое здравствените институции мораат да го одговорат: колку жени ќе мораат да умрат пред скринингот да биде стандард? Бројот веќе го имаме – 32 наспроти 70. Уште со тоа треба да се пресмета колку животи се изгубени поради тие 38 пропуштени проценти.