Дунав кај Батина падна на минус 140 сантиметри. Тоа е историски минимум за таа мерна точка, а во источна Хрватска бунарите почнаа да пресушуваат еден по еден. Луѓето што цел живот живеат покрај најголемата река во регионот сега мерат вода во сантиметри и ја носат до градината во канти.

Домаќинствата не останаа без вода за пиење – таа доаѓа преку барањскиот водовод. Но бунарите, кои во тие села никогаш не биле украс туку алат, останаа празни. А со нив останаа празни и градините.

„Имам 40 до 50 сантиметри вода бидејќи при копањето наидовме на изворче од ридот. Мојот бунар зависи од нивото на Дунав. Како што расте Дунав, така расте и водата во бунарот”, објаснува Ѓуро Молнар, жител на Батина.

Кога и потокот исчезнува

Ниското ниво на Дунав годинава го однесе и потокот Карашица, кој целосно пресушил.

„Карашица никогаш не била толку сува, секогаш течела. Сега ја нема, нема вода”, вели Молнар.

Мештаните се согласни дека вакво нешто не паметат. „Никогаш во животот немало вакво суво време и вакво плитко ниво”, забележува Иван Француз. Неговиот сосед Иван Домјановиќ додава дека и текот на водата и состојбата на Дунав се променети.

Проблемот не застанува кај Дунав. Драва кај Осиек е три метри пониска од претходните години. Три метри не е сезонско колебање – три метри е нова состојба на која никој не се подготвил.

Секојдневието се сведе на едно буре

Градоначалничката на општина Драж, Валентина Авдичевиќ, потврди дека ниските нивоа ги исушиле бунарите што црпат од површинските слоеви. Батина е поврзана со водоводот веќе десет години, но бунарската вода останува единственото што ги држи градините живи.

„Секој ден полниме буре и рачно полеваме од него. Не можеме да ја полеваме целата градина, само најважното – пиперките и доматите”, вели Марија Домјановиќ.

Едита Чаталинац додава дека бунарот им пресушува сѐ почесто. „Преживуваме, како што велат. Бунарот ни се суши четири години наназад, па градината ја снаоѓаме како знаеме.”

Четири години наназад. Тоа веќе не е лоша година, тоа е тренд што некој требало да го забележи пред да стигне до канти и буриња.

Балканот ја знае оваа сцена

Приказната за пресушени бунари и полевање со канта не е ексклузивна за Барања. Секое лето некаде на овој простор некој ја објаснува истата работа со истите зборови – дека вакво нешто не паметел. Разликата е што сега тоа го кажуваат луѓе што живеат покрај Дунав, река што со векови важела за нешто што не може да снема.

А ако Дунав може да падне на историски минимум, што останува како сигурна залиха? Прашањето не е реторичко за оние што полнат буре секое утро.