Деведесет проценти. Толку од селските водоводи во охридскиот регион се под надлежност на месните заедници – и немаат доволно ресурси за редовна дезинфекција. Тоа не е проценка на активист, туку констатација што излегува од самата институција по последното труење на изворите во Елшани и Велестово.

Лабораториските анализи на Центарот за јавно здравје покажаа присуство на Е. коли и колиформни бактерии. Донесено е решение со кое се забранува водата да се користи за пиење и готвење. Месните заедници се задолжени да постават јасно и видливо предупредување на јавните чешми.

Причината: септички јами и добиток над изворот

Од Центарот за јавно здравје посочуваат дека загадувањето доаѓа од фекални води од блиски септички јами или објекти за добиток, кои продираат до водните извори. Најавени се нови анализи, со препорака за систематска хлорација.

Значи, знаеме што го загадува. Знаеме дека решението е хлорација. И знаеме дека деведесет проценти од системите што треба да се хлорираат немаат ресурси за тоа. Три реченици кои заедно опишуваат состојба што не е инцидент, туку конструкција.

„Изолиран случај” што се повторува низ цела држава

Градоначалникот Кирил Печаков тврди дека градскиот водовод останува безбеден и дека станува збор за изолиран проблем. Формално – точно. Градската мрежа е одвоена од селските извори.

Но истата недела, во сосема друг крај на државата, се случува истото. Во струмичките села Рич и Белотино, анализите на тамошниот Центар за јавно здравје покажаа дека водата од изворот кај црквата во Белотино и од чешмата во центарот на Рич не ги исполнува условите од правилникот за безбедност на водата. Пронајдени се бактерии што укажуваат на фекално загадување. Поставени се известувања дека водата не смее да се пие.

А тоа не е прв пат за тие села. Во февруари 2024 година Агенцијата за храна и ветеринарство забрани користење на водата во Рич, Белотино и уште три струмички села поради недоволен резидуален хлор – недоволна дезинфекција. Агенцијата подоцна соопшти дека Општина Струмица не постапила по решението и покрена прекршочна постапка.

Два региона, иста дијагноза

Рич е оддалечено околу 21 километар од Струмица, на 509 метри надморска височина. Белотино – околу 16 километри, на 518 метри. Луѓето патуваат и до 25 километри за да стигнат до градот. Тоа се селата кои со години се борат за лекар и за основни услуги, а сега купуваат вода во шишиња од истиот тој град.

Досега нема пријавени случаи на граѓани со здравствени проблеми. Тоа е добра вест. Но „нема заболени” не е ист исказ како „водата е безбедна” – тоа е само исказ дека сè уште има среќа.

Ако деведесет проценти од селските водоводи во еден регион немаат ресурси за редовна дезинфекција, тогаш секое ново решение за забрана не е откритие. Тоа е потврда дека системот работи точно онака како што е поставен: чека анализа, забранува, поставува табла, и чека следна анализа. Кој е надлежен да го прекине тој круг?