Лузна на Галичица видлива од езерото: узурпирани 17.000 квадрати државно земјиште, институциите три години молчат

Од Охридското Езеро се гледа лузна на падините на Галичица. Не е природна. Според Граѓанската иницијатива „Охрид СОС“, тоа е трагата од три години бесправно градење и узурпација на државно земјиште во Лагадин, во зоната за одржливо користење на Националниот парк Галичица – и од три години институционален молк.

Активистите велат дека уште во пролетта 2023 година, по пријави од граѓани, неколкупати побарале вонреден инспекциски надзор: што се гради, со каква дозвола и дали се навлегува во државна земја. Одговор немало. Ниту записник од надзор, ако надзор воопшто имало.

Паркот сам ги утврдил прекршоците

Најнеобичното во оваа приказна е што прекршоците не ги „измислиле“ активистите. Во 2024 година, повторно по пријава на локалното население, увид на терен направиле претставници на самиот Национален парк Галичица. На површина од 17.000 квадратни метри, на катастарската парцела 1/1 во КО Елшани, во сопственост на државата, констатирале узурпација на земјиште, пустошење шума и бесправни градежни активности: потпорен ѕид, армиранобетонска плоча во изградба, ископ на карпа, пробиен пристапен пат и нарушена стабилност на столбови од високонапонски далекувод. Според наодите, зафатите ги изведувал сопственик на сместувачки капацитет, без никакво решение или одобрение, а паркот ниту бил известен ниту дал согласност.

На соседна државна парцела, КП 2/1, била затекната и надградба од два ката врз куќа која веќе била изградена бесправно. Истата година Државниот инспекторат за шумарство и ловство утврдил дека на државно земјиште била уништена шума за да се изгради пат и повеќе објекти.

Националниот парк поднел пријави до Основното јавно обвинителство, до полицијата во Охрид, до Државниот инспекторат за градежништво и урбанизам и до Државното правобранителство. Четири адреси. Според „Охрид СОС“, фотографиите од 2026 година покажуваат дека на терен ништо не е подобро. „Не знаеме дали она што било затекнато при увидот е истото што денес се гледа на фотографиите или во меѓувреме е узурпирано уште повеќе земјиште“, велат од иницијативата.

УНЕСКО гледа, институциите чекаат

Сето ова се случува во регион кој е под заштита на УНЕСКО од 1979 година и кој со години балансира на работ од Листата на светско наследство во опасност. Владата побара дополнителен рок за обврските, а во нацрт-одлуката на Комитетот за светско наследство од јули годинава беше констатирано дека напредокот е ограничен и дека главните закани сè уште не се отстранети. Активистите алармираат и за нови објекти долж брегот, за објекти што не се отстрануваат и покрај претходните иницијативи, како и за плановите за бетонски ѕид кај Студенчишкиот канал, каде што се наоѓаат неколку познати плажи.

Кога државна институција ќе утврди дека некој узурпирал 17.000 квадрати државна земја во национален парк и ќе поднесе пријави на четири места, а три години подоцна лузната е сè уште таму, прашањето веќе не е кој градел. Прашањето е зошто никој не застанал. Обвинителството, полицијата, градежниот инспекторат и правобранителството имаат по една пријава на маса. Колку уште УНЕСКО-извештаи треба да поминат за некој од нив да ја отвори?