Иран и САД повторно седат на вирулентни прегиратели и повторно не се договараат. Според Њујорк тајмс, Техеран преку Пакистан испратил предлог во Вашингтон за решавање на регионалниот судир, но американскиот претседател Доналд Трамп веќе одговорил – не е задоволен. Причината? Иранскиот предлог не помнува иранска нуклеарна програма. И тоа не е случајност, тоа е појдовна точка во преговорите.

Иран бара сите спорни прашања да се решат во рок од 30 дена. Вашингтон претходно нудел двомесечно примирје. Триесет наспроти шеесет дена – не звучи драматично, но во дипломатски јазик тоа е огромна разлика. Кој диктира темпото, тој диктира условите. Иран сака брзо завршување, Америка сака време за повеќе притисок. Двата плана се отвораат по различни кружници.

Иранскиот пакет вклучува точки кои Вашингтон е навикнат да ги одбива: прекин на борбените дејства, безбедносни гаранции, повлекување на американски сили, укинување на поморската блокада, одмрзнување на иранските средства, целосно укинување на санкциите, можна парична компензација и нови правила за поминување низ Хормуз. И една точка не е во планот – запирање на иранскиот нуклеарен програм. Тоа е баш точката на која Трамп инсистира.

Од иранска страна порачката е јасна. Нема да разговараат за нуклеарната програма додека не се постигне трајен мировен договор. Прво доверба, потоа отворање на најосетливата точка. Од американска страна – обратно. Прво нуклеарна, потоа сѐ останато. Класичен дипломатски ќорсокак каде секој инсистира на тоа што другиот не сака да го даде.

Трамп во меѓувреме предупреди дека американската војска може повторно да удри по Иран. Поморската блокада – која Иранците ја сметаат за главна причина за ескалација – тој ја опиша како „многу пријателска”. Не паради на иронија, тоа е реалниот пристап. Реторички мек, оперативно цврст. Со двата плана исклучително тешко е да се замисли пресек.

За Балканот ова не е далечна сторија. Цените на нафтата во Хормуз ги диктираат пумпите во Скопје за дваесет дена. Дури и без блокада, дури и без војна, само заканата за нова војна е доволна цените да се качат. И секогаш кога Трамп вели дека ќе нападне, шпекулациите на пазарите тргнуваат пред бомбите. Балканот секогаш плаќа прв за играта која се одиграва пет илјади километри подалеку.