На регионалниот форум МЕФ 2026 за климата и енергетската транзиција, одржан во Скопје, градоначалникот на Битола Тони Коњановски порача нешто што ретко се слуша од политичка говорница: дека зелената транзиција не е само економски, туку длабоко социјален процес. „Зелените проекти имаат долги периоди на спроведување, а политичките циклуси се кратки”, рече тој.

Таа реченица ја погодува суштината на проблемот. Зелената иднина бара одлуки чиишто плодови ќе ги бере некој друг мандат – а кој политичар сака да троши денес за заслуга што ќе ја добие неговиот наследник? Коњановски укажа дека земјите од Западен Балкан се соочуваат со истиот предизвик: како да се декарбонизира без доволно средства од Фондот за праведна транзиција.

Тој се заложи за регионални мрежи на општини, како Алијансата на зелени градоначалници, како платформи за заедничко решавање проблеми. И посочи на конкретен детаљ: работните места во термоцентралите и рудниците се пред сè социјално, а не само економско прашање. Зад секоја „транзиција” стои семејство чија плата зависи од јаглен.

Тоа е делот што најчесто се испушта во убавите презентации за зелена иднина. Лесно е да се аплаудира на соларни панели; потешко е да се одговори на работникот од рудник што ќе го прашаш каде ќе работи за пет години. Битола, град што со децении живееше од РЕК Битола, тоа прашање го знае подобро од кој било. Дали зборовите од форумот ќе станат план – тоа е она што рудничкото семејство ќе го чека, не уште една конференција.