Кога Кралицата Летисија излезе во Барселона со чатон-огрлицата на Викторија Евгенија и неа припаѓајќите обетки, тоа не беше моден избор – беше институционална поза. Огрлицата е дел од осум парчиња накит наследен од Викторија Евгенија, последната кралица на стариот шпански режим, кои претставуваат моќниот систем на “joyas de pasar” – украси кои не припаѓаат на личноста, туку на позицијата.

Во тестаментот на Викторија Евгенија пишува дека накитот треба да оди кај нејзиниот син Хуан де Бурбон, кој го предал на Хуан Карлос, кој на крајот стигнал кај Фелипе VI и Летисија. Не се украси – правни објекти кои патуваат низ генерации.

Колекцијата има осум парчиња, а најпрепознатлива е тијарата Fleur-de-Lis од 1906, која Летисија ја носела само шест пати од 2017. 37-перлената огрлица со руски перли била подарок од Алфонсо XII во 1878. Двете чатон огрлици се свадбен подарок од Алфонсо XIII. Чатон обетките се нејзиниот најфреквентен избор од оваа збирка.

Има и парчиња кои Летисија никогаш не ги носела – четиристранската перлена огрлица седи во трезорот, неискусена. Истото и со Кралицата Софија. Накитот не само што патува низ кралици – одлучува сам кога ќе се појави.

За Балканот овие приказни звучат како странски рекламен каталог. Но не се: ова е она што институциите пресметуваат како вистинско богатство – не пари, туку наследен симбол кој ја докажува линијата на власт. Македонскиот проблем е сличен, само спротивен – не знаеме каде ни се крстовите од 19-ти век, ни кој ги наследи иконите што изгубени се по државни архиви.