Кризата за авионски горива во Европа е реална, и Брисел веќе размислува за итни мерки. Европската агенција за безбедност на воздухопловството (EASA) објави дека европските авиокомпании можат да користат американско гориво доколку дојде до недостаток – со заклучок дека “нема пречки за европските превозници да користат американско-произведено гориво ако тоа го прават безбедно”.

Технички, разликата е во две варијанти. Jet A-1 е глобален стандард во Европа, Африка, Австралија и поголем дел од Азија. Jet A се користи во САД и Канада. Двете се на основа на керозин и “суштински се слични” – но Jet A-1 има пониска точка на смрзнување, што во меѓуконтинентални летови може да биде клучна разлика. EASA не бара дополнителни безбедносни мерки, само нагласи “управувачки препораки во транзицискиот период”.

Контекстот за Македонија е поинаков, и министерот Александар Николоски побрза да го опише како миран. “Имаме резерви за 90 дена, законски барањето е 60 дена. Нема никаков проблем,” изјави. Скопскиот аеродром снабдува со керозин и Приштина (целосно) и Ниш (делумно), што го прави регионален дистрибутер на горивото.

Уште поинтересно – при сѐ кризата, Македонија отвора пет нови авиолинии во јуни. Austrian Airlines прв пат лета Виена-Охрид. Wizz Air воведува линии Краков-Охрид и Вроцлав-Охрид. Од Скопје се воведуваат две италијански дестинации: Палермо во Сицилија и Алгеро во Сардинија. На годината кога половина Европа се грижи за откажани летови, Скопје додава нови.

EASA воведе и контра-правило за авиокомпаниите. Скапото гориво не смее да биде изговор за откажување на лет без обештетување за патниците – правило кое ги става превозниците меѓу две прокотии: или плати скапо за гориво, или плати скапо во компензации. Не е одличен момент за инвеститори во авијацијата.

За балканскиот патник, прашањето е едноставно: ако цените на летовите скокнат за 20-30 проценти ова лето, дали туристичкиот бран сè уште ќе важи? И ако Скопскиот аеродром стане регионален хаб, дали тоа значи дека Македонија најде еден дел од географската предност што ретко ја користеше? На прв поглед, министерската нумерика звучи добро. Прашањето е колку време ќе важат тие резерви ако Брисел и Иран не најдат компромис до крајот на летото.