Питер Магјар, унгарскиот политички феномен кој ја истурна Виктор Орбан од власт по 16 години, штотуку даде на јавноста првиот сериозен скандал на својата нова влада. Шуракот на сестра му назначен за министер за правда. Не пријател, не партиски колега, не познат правник – роднина. И тоа во првите недели по победата на изборите. Балканот многу добро ги знае таквите потези. Унгарците – изгледа повторно ќе мора да го учат истиот урок.

Мартон Мелетеи-Барна, новиот министер, е адвокат и универзитетски колега на Магјар. Во 2020 година бил еден од десеттемина основачи на партијата „Тиса”. Сите тие референци се важни. Но не толку колку фактот дека е во брак со сестрата на премиерот. И токму тоа е причината зошто опозицијата – сега Фидес во неприликоса како нова опозиција после деценија и пол на власт – експлодираше.

Магјар се обиде да го објасни потегот на социјалните мрежи. Сестра му, која била судија, ќе биде суспендирана од правосудниот систем поради „разбирливи загриженост”. Тоа е дипломатски јазик за: „да, разбираме дека ова изгледа лошо, и затоа барем неа ќе ја извадиме од сцена.” Но министерот за правда, кој ги именува, унапредува и контролира судиите – останува член на семејството.

„Идниот министер за правда има неоспорна домашна и меѓународна кариера, висок квалитет на работа и јасна визија”, напиша Магјар во објавата. И потоа: „Долго после што се присоедини на нашата заедница, го соедини својот живот со животот на мојата сестра.” Реченица која лошо звучи на унгарски, и сосема лошо на сите други јазици. Барем не вели „љубовниот живот на мојата сестра” – и тоа е најмалото што може да се очекува.

За Балканот, оваа сцена е екстремно позната. Македонски поранешни и сегашни влади имаа исти такви потези. Зетови, кучешки кумови, пријатели на децата на функционери. Ниту премиер ниту партија на Балканот никогаш не зборувала за тоа на овој начин – тоа е разлика. Унгарците уште смеат да критикуваат гласно. Кај нас, кога Маничевски или некој друг ќе постави роднина, прашањата се поставуваат тивко, по три недели, и без последици.

Магјар освои избори со пораката „крај на корупцијата на Орбан”. Прво назначување – семејно. Прашање кое самиот треба да го одговори: што е разликата помеѓу неговиот пристап и пристапот на Орбан, освен што тоа сега го прави Тиса наместо Фидес? Можеби разликата ќе се види во иднина. Можеби и нема. Балканот може да понуди многу примери на „новите” коja се однесуваа точно како „старите” – доколку Магјар сака потсетување, доволно е да ги прочита белградските, скопските или подгоричките вести од последните 30 години.