Прво директорот на ЦИА оди во Москва. Два дена подоцна во Москва пристигнува и Лукашенко. Тоа не е распоред – тоа е одговор.

Белорускиот претседател Александар Лукашенко допатува во Москва на разговори со Владимир Путин, а Минск официјално најави дека безбедноста ќе биде една од главните теми. Тој пристигна на 27 август, два дена пред закажаната средба со Путин на 29 август, а претходно разговараше и со рускиот премиер Михаил Мишустин.

Зборот што е најважен во соопштението

Минск соопшти дека Путин и Лукашенко ќе разговараат за клучните правци на билатералната соработка, за меѓународни и регионални прашања – и за безбедноста. Последниот збор е тој што ја носи тежината, бидејќи Русија и Белорусија веќе имаат заеднички Договор за безбедносни гаранции на Сојузната држава, а претставници на двете земји оваа година посебно ја разгледуваа состојбата на границите.

„Оваа средба ја планиравме одамна, пред средбата со претседателот на Русија. Со него утре ќе разговараме за многу прашања“, рече Лукашенко по разговорот со Мишустин. Тој практично гарантираше дека Минск ќе исполни сè што е договорено со Москва – од испораки на гориво и храна до посериозни системски проекти. „Сè што планиравме се реализира и ќе биде реализирано“, порача. Посебно наведе дека двете земји постигнале целосно разбирање и околу заедничките проекти во воено-индустрискиот комплекс.

Вежбите што веќе се одржаа

Затоа денешните разговори не почнуваат од нула. Белоруските вооружени сили во мај изведоа вежби со руско нуклеарно оружје распоредено во земјата. Министерството за одбрана на Белорусија тогаш отворено соопшти дека единиците ќе вежбаат преземање на нуклеарна муниција, нејзина подготовка за употреба, тајно преместување и распоредување на различни локации.

Неколку дена подоцна Путин и Лукашенко ги следеа првите заеднички руско-белоруски вежби за управување со стратешките и тактичките нуклеарни сили. Путин тогаш рече дека нуклеарното оружје е „крајна и исклучителна мерка“, но и дека руско-белоруските нуклеарни сили треба да останат гарант за безбедноста на целата Сојузна држава.

Јули донесе ново вооружување, промени во воениот врв, проширување на обуката за дронови и борба против беспилотни летала, како и понатамошно приближување на руските и белоруските воени структури.

Тоа не значи дека е донесена одлука белоруската армија да влезе во војната во Украина. Лукашенко во јуни дури порача дека не сака војна со Украинците и го предупреди Киев да не ја вовлекува неговата земја во конфликтот. Но Минск очигледно ја подготвува државата за сценарио во кое сегашната криза би можела дополнително да се прошири.

Првата посета на шеф на ЦИА од 2021

Тајмингот е тој што привлекува внимание. Само неколку дена претходно во Москва престојуваше директорот на ЦИА Џон Ретклиф. Тоа беше првата јавно позната посета на шеф на ЦИА на Русија уште од 2021 година, кога Вилијам Бернс дојде да ја предупреди Москва поради Украина.

Според објави што се повикуваат на запознаени извори, Ретклиф овој пат имаше друга порака – не напаѓајте го НАТО. Според нови американски разузнавачки проценки, Вашингтон разгледува можност Русија да се обиде со ограничена акција против некоја членка на Алијансата за да провери дали системот на колективна одбрана навистина ќе функционира. Како најчувствителен простор се спомнуваат балтичките држави.

Доналд Трамп го отфрла таквото сценарио и вели дека не верува оти Путин ќе го нападне НАТО, додека Кремљ приказните за руски подготовки ги нарече шпекулации. Сепак, извори потврдија дека Ретклиф за време на разговорите во Москва навистина го отворил прашањето за можни руски операции против Алијансата.

Зошто Белорусија е клучот

Во такво сценарио позицијата на Белорусија станува пресудна. Земјата се граничи со Полска, Литванија, Летонија и Украина. На нејзина територија се наоѓа руско тактичко нуклеарно оружје. Со Москва има заеднички систем на безбедносни гаранции.

Со други зборови: секој сценарио за руски притисок врз источното крило на НАТО поминува преку белоруска територија. Тоа не е сојузник што само гласа на страна на Москва – тоа е географија.

Дополнителен проблем е тоа што НАТО истовремено го зајакнува источното крило, додека американскиот Пентагон бара од европските сојузници да преземат поголем дел од одговорноста за сопствената одбрана. Алијансата официјално ја означува Русија како долгорочна закана за евроатлантската безбедност. Минск од друга страна тврди дека токму воената надградба на НАТО покрај белоруските граници претставува закана за Сојузната држава.

Двајцата претседатели повторно ќе се сретнат само неколку дена подоцна во Бишкек, на самитот на Шангајската организација за соработка на 31 август и 1 септември. Токму затоа е поважно што Путин и Лукашенко мораат да договорат насамо во Москва пред тој самит – затоа што она што се договара пред камерите обично е веќе решено зад нив.