Не е перфекционизам: психолог објасни зошто ја средуваш кујната во еден по полноќ кога денот бил тежок

Не можеш да легнеш додека има садови во мијалникот. Ти пречи облеката натрупана на столот. Ја средуваш кујната во еден по полноќ, изморен, само за да биде средено. Ако се препознаваш – психологијата вели дека тоа речиси никогаш не е перфекционизам.

Психологот Сара Наварете го кажува тоа директно: средувањето е „начин да се обидеме да смириме нешто што се случува внатре во нас“. Кога надвор е хаос – работа, грижи, ментален замор, вознемиреност – човекот бара мал простор во кој сè уште одлучува. Плакарот е таков простор. Фиоката е таков простор.

Клучната реченица е дека надворешниот ред „функционира како начин да го регулираме внатрешниот свет“. Домот станува огледало: ако наоколу е средено, значи и јас сум средена. Тоа е проекција, а не факт – но мозокот ја прифаќа.

А зошто мозокот воопшто реагира на ова? Затоа што му треба одредено чувство на предвидливост за да се чувствува безбедно. Редот испраќа сигнал за стабилност и структура. Токму затоа во најтешките фази – раскин, притисок на работа, голема промена – луѓето почнуваат опсесивно да се занимаваат со ситници. Го контролираат видливото бидејќи важното не можат да го контролираат.

Има и еден дел што е потешко да се прочита. Луѓето што најостро реагираат на неред честопати пораснале во емоционално непредвидлива средина или во домови со многу напнатост. Средувањето им било единствената сигурност што ја имале на располагање. Тоа не е навика – тоа е стара одбрана што сè уште работи.

Проблемот почнува кога смиреноста зависи од совршенството. Тогаш редот престанува да биде алатка и станува услов. Наварете го формулира остро: „Човекот повеќе не го има редот да му служи. Човекот му служи на редот.“ Олеснувањето трае кратко, бидејќи вознемиреноста се враќа во секундата кога нешто пак ќе се разбрка.

Кога е време да се погледне посериозно? Кога има вистинска вознемиреност ако не се стигне да се исчисти. Кога постои чувство дека ќе се случи нешто лошо ако не се изведе ритуалот. Кога средувањето голта голем дел од денот и носи страдање. Кога поради тоа се караш со семејството. Кога не можеш да се опуштиш ако нешто е поместено.

Решението не е неред. Решението е флексибилност – редот да го подобрува животот, а не да биде центар на животот. Наварете предлага две прашања што вредат повеќе од која било техника: средувам ли затоа што уживам или затоа што не поднесувам да се чувствувам без контрола? И: можам ли да се опуштам ако нешто е поместено?

Нејзиниот заклучок е реченица што вреди да се запамети. Вистинскиот мир не доаѓа кога сè е совршено, туку кога ти е добро и кога не е.