Шпионски програми што влегуваат преку обична реклама, без ниеден клик: Citizen Lab ја посочува израелската Discover-Tech

Жртвата не треба ништо да отвори ниту да кликне: доволно е на екранот да ѝ се прикаже реклама. Тоа е заклучокот на нов извештај на Citizen Lab, одделот за дигитални права при Универзитетот во Торонто, според кој производителите на шпионски програми за влади ги злоупотребуваат глобалните рекламни мрежи за да хакираат уреди.

Во центарот е Discover-Tech, израелска фирма што се претставува како рекламна компанија. Според истражувачите, нејзината платформа им овозможувала на производителите на шпионски софтвер да гаѓаат конкретни луѓе или уреди речиси насекаде во светот, со програми што го заразуваат уредот без жртвата да отвори порака или да кликне на линк. Како корисници на платформата се именувани Candiru и Bindecy.

Најконкретниот случај е Ал Џезира. Најмалку 45 компјутери со Windows во оваа медиумска куќа најверојатно биле хакирани во 2024 и 2025 година со шпионскиот софтвер на Candiru, откако на нив биле прикажани злонамерни реклами.

Истражувачите налетале и на изложени податоци: изворен код, записи за најавување, меѓу кои и на вработени во Candiru, и милијарди записи од рекламни наддавања. Од нив се гледа дека рекламите се вртеле низ десетици илјади апликации и веб-страници меѓу март и јуни 2026 година, вклучително и на уреди што ги користат војски, влади и критична инфраструктура. Дали тие реклами завршиле со хакирање, не е јасно.

Фирмата Confiant, која го проверува квалитетот на рекламите и соработувала со Citizen Lab, нашла траги од потенцијално злонамерни реклами и во мрежите на Меѓународната агенција за атомска енергија и на Меѓународниот кривичен суд. Ако рекламата стигнува до мрежата на судот за воени злосторства, до каде не стигнува?

Кои влади стојат зад нападите, Citizen Lab не можел да утврди. Бил Марчак, виш истражувач во лабораторијата, вели дека има „конкретни технички докази“ дека процесот работи во пракса, а Discover-Tech е „сигурно само врвот на ледениот брег“. Неговиот совет за луѓето што може да бидат на мета е да го исклучат следењето за реклами или целосно да ги блокираат рекламите. Ал Џезира и Discover-Tech не одговориле на барањето за коментар, а со Integrity Labs, компанијата што стои зад Candiru, не можело да се стапи во контакт.

Македонија помни што значи кога некој масовно слуша туѓи разговори – аферата со прислушувањето обележа цел политички циклус. Денес за тоа не треба ни жица ни соработник во службите, доволен е буџет за реклами. Кој контролира кој ги купува таквите реклами и кому им се прикажуваат?