Ја добивте работата, го купивте станот, а радоста трае неколку недели: психологка објаснува зошто умот брзо се навикнува на доброто

Чекавте роденден, унапредување, патување. Денот дојде – и наместо еуфорија, неутрално чувство. Понекогаш дури и празнина, а потоа разочарување од самите себе, зошто не сте посреќни. Психологката Естер Боада, директорка на центарот Sukha, вели дека тоа не е грешка во карактерот, туку начинот на кој работи умот.

„Веруваме дека кога ќе го постигнеме она што го сакаме, ќе бидеме среќни, но умот многу брзо се навикнува и веднаш гледа кон следната цел“, објаснува таа. Психологијата тоа го нарекува хедонистичка адаптација – склоноста по секој убав настан да се вратиме на своето стабилно ниво на задоволство. Примерот е класичен: човек со години штеди, се вселува во стан, слави неколку недели – и веќе планира реновирање на кујната.

Колкумина го имаат живеено токму ова сценарио? Боада сепак предупредува дека виновникот не е амбицијата. „Проблемот не е во тоа што сакаме повеќе, туку во тоа што постојано живееме загледани во она што недостасува“.

Добрата вест е дека станува збор за когнитивна пристрасност, а таа може да се тренира. Предлогот е да застанете и да се потсетите дека работите што денес ги земате здраво за готово некогаш биле силни желби. Работата на која сега се жалите, на пример, можеби некогаш ви била сон.

Допаминот е за потрагата, не за целта

Системот за награда во мозокот ослободува допамин главно додека трагаме и очекуваме, а не кога стигнуваме. Затоа бркањето цели може да стане речиси зависност – повеќе се врзуваме за трката отколку за резултатот. Тркачот што ја минува целната линија и наместо слава чувствува чудна празнина го знае ова од прва рака.

Боада нуди четири практични чекори. Прво, „паузи за интеграција“: неколку дена или недели во кои го впивате постигнатото пред да поставите нова цел. Второ, поглед наназад: запишете три работи што пред пет години биле само желби или нерешени проекти. Трето, разликувајте ги целите од вредностите и поврзете ги успесите со она што му дава смисла на секојдневието – здравјето, односите, учењето. Четврто, „ритуали за затворање“: прославете го успехот со луѓето што ве поддржале.

Да се ужива, вели таа, исто така се учи. Тоа не значи откажување од амбицијата, туку одвојување на благосостојбата од бескрајното собирање надворешни успеси. Среќата помалку зависи од она што ќе го стекнеме, а повеќе од тоа како живееме, со кого го делиме животот и како се чувствуваме додека го живееме. Едноставно на хартија – но колкумина застануваат доволно долго за да го проверат?