Шведска ќе почне да затвора деца на возраст од само 13 години од 1 јули ова година. Не во поправни домови или специјални установи – во вистински затвори, со железни решетки, метални врати и заклучани одделенија. Затворот Розерсберг близу Стокхолм е првиот објект подготвен за оваа намена.

Во Розерсберг ќе бидат сместени до пет малолетници по оддел, во четири одделени секции. Ќелиите се прикажани како „соби во студентски дом” – со биро, полица за книги и телевизор. Но вратата е тешка, метална, со клавијатура за заклучување однадвор. Тоа дека ќелијата изгледа како студентска соба не ја прави студентска соба.

Дури и Шведската затворска и пробациона служба беше против законот. Директорот на Розерсберг, Габриел Весман, не го крие тоа: „Секој човек кој влегува во затвор е првенствено – и пред сè – неуспех на многу институции пред нас.” Тоа е директорска изјава за нешто што се случува со државна одлука. Неговите ставови не беа во согласност со политиката, но тој мораше да го имплементира.

Дневниот распоред во овој затвор за деца изгледа така: 11 часа дневно заклучани во ќелија. Ограничен пристап до телефон – и тоа аналогни апарати, со однапред одобрени броеви. Образованието продолжува, но во заклучени училници со ограничен интернет пристап. За момче од 13 години, тоа е психолошки експеримент што скоро ниедна развојна психологија не би го препорачала.

Затворската пресуда се применува само за најтешките кривични дела – убиство, силување, експлозивни напади. Сепак, опсегот на „најтешки дела” се проширува секоја година во многу земји, и нема гаранција дека Шведска ќе се држи на иницијалните граници. Десно-центристичката коалиција го намали возрасното ниво за криминална одговорност од 15 на 13 за да затвори процеп што го искористуваа организираните криминални групи кога регрутирале младинци.

Поголемите стапки на рецидивизам кај традиционалните поправни домови беа главната јавна оправдание. Меѓутоа, повторното извршување на дела од страна на 14-годишник пуштен од затвор е исто така веројатно колку и од 14-годишник пуштен од поправен дом – тоа е она што го покажуваат истражувањата, и тоа е она за што владата нема одговор. Сега Шведска прави експеримент пред очите на целиот свет. Балканите внимателно гледаат – неколку земји во регионот веќе зборуваат за намалување на возраста за кривична одговорност, а Шведска ќе биде моделот што или ќе ги охрабри, или ќе ги опомене.