Кога двајцата најмоќни луѓе на планетата истовремено издаваат заедничка изјава, тоа обично не е поради заедничка визија – туку поради заеднички страв. Доналд Трамп и Си Џинпинг се согласија во Пекинг дека Ормуски мореуз мора да остане отворен за слободен проток на енергенти. Заклучокот е јасен. Иран нема да биде оставен сам да го одлучи тоа.

Соопштението на Белата куќа гласи: „Двете страни се согласни дека Ормуски мореуз мора да остане отворен за да се обезбеди слободен проток на енергенти”. Бирократски јазик за нешто многу поедноставно – Вашингтон и Пекинг им порачуваат на Техеран и на сите потенцијални играчи во Заливот да заборават на блокади.

Според верзијата на Вашингтон, Си Џинпинг изразил интерес за зголемување на купувањето американски сурова нафта – за да ја намали кинеската зависност од увоз што минува низ Ормуски мореуз. Кинеската страна во своите соопштенија не го споменува тоа. Тоа е класичен дипломатски пинг-понг – американците кажуваат „договоривме”, кинезите ништо не потврдуваат. Кој зборува вистина? Веројатно никој целосно.

Контекстот е важен. Низ Ормускиот мореуз минуваат околу 20 проценти од сите глобални испораки на нафта и значителен дел од течниот природен гас. Блокада или сериозен инцидент таму – и цените на нафта скокаат за десетици проценти преку ноќ. За Балканот тоа значи едно – повеќе пари на пумпите, повеќе пари за струја, повеќе притисок врз буџети кои и без тоа кокетират со сиромаштијата.

Иран реагира со шок. Од нивна перспектива, ова значи дека двајцата нивни главни преговарачки партнери – Кина како економски, и Русија како воен – се порамнуваат со Вашингтон во еден стратегиски детал. Тоа е загуба за Техеран дури и пред да започне отворената пресметка. Прашање е – дали ова отвара пат кон деескалација, или само вградува нова формула за следната ескалација?

За балкански читатели, лекцијата е едноставна. Кога супрерсилите се договараат, малите играчи доаѓаат до знаење најпосле – дали преку повишени цени, дали преку зголемени миграциски бранови, дали преку напнатост на ЕУ-границите. Историја е полна со примери. Прашањето е само кога ќе стигне до нас.