Британски пар – Линдзи и Крег Форман, и двата на 53 години – до пред неколку дена сè уште имаа телефонски пристап до своето семејство. Сега не. Уапсени се во Иран во јануари 2025-та, додека патуваа со мотор низ светот. Осудени се на 10 години затвор за наводна шпионажа. Сместени се во затворот „Евин” во Техеран – познат низ цел свет како место од кое многумина не излегуваат.

Семејството – синот Џо Бенет особено – не ја слушнал мајката повеќе од една седмица. Според невладини организации кои работат на нивно ослободување, иранските власти го прекинале телефонскиот пристап како „реакција” на едно медиумско интервју во кое парот рече дека се чувствува „напуштено” и дека шансите за слобода им се намалуваат.

„Не знаеме дали мајка ми и Крег се безбедни,” рече Бенет. Реченица што за британската јавност звучи драматично, за нас на Балканот звучи познато – тоа е реченица која многу мајки од 1990-тите ги изговараа за синови во војна.

Британското Министерство за надворешни работи го осуди судењето како „целосно неприфатливо и неоправдано”. Но реалноста е дека Лондон нема рачица со Техеран. Не има амбасадорски односи, не има економски лост, не има директна линија преку САД (особено по сегашниот тон на Трамповата администрација кон Иран).

Можеби најдисквалификувачкиот детал во оваа приказна го расветли Линдзи Форман во едно претходно интервју со ITV: за време на американски и израелски удари против Иран минатата година, во затворот „Евин” се слушаа пројектили и дронови. Затворениците паничеа. „Кога зградите се тресат, нема каде да побегнеме,” рече таа. Затворот, како што нагласи, нема соодветни излези за итни случаи.

Поголема трагедија од 10-годишна казна за шпионажа со фабриковани докази, се можат само сценарио во кое нивниот затвор биде погоден од ракета. И во моментов, со ескалацијата помеѓу Иран и западот, тоа е сценарио кое сè уште е на маса.

За балкански читатели – 10 години без можност за нормална комуникација, во туѓ затвор, со фабриковани оптужби – тоа е приказна која многумина од нашите дијаспори и инсајдери го паметат од 1990-тите. Не е случајност што британски новинари ја пренесуваат како „непредложива”. На Балканот неа ја читаме како „веќе слушна”.