Трамп и Путин договорија речиси пет милиони тони руски дизел без Киев, а Украина одговори со дронови врз Ростов

На 9 октомври Доналд Трамп објави дека по телефонскиот разговор со Владимир Путин ги договорил обновените испораки на руски дизел за американскиот и светскиот пазар. Количината не е симболична: веднаш повеќе од 300.000 тони, уште 500.000 тони во ноември, потоа милион тони, а Трамп најави и наредни три милиони тони. Речиси пет милиони тони гориво од земја која е под санкции токму за да има што помалку пари за војната.

Образложението на Трамп е домашно: поевтиното гориво за Американците му е, како што рече, еден од главните приоритети. Вашингтон истовремено ги ублажи санкциите за трговијата со руски дизел. Со други зборови, Москва доби отворена врата за поголем извоз на енергенти – а, како што забележа Киев, без никаков договор за смирување на војната.

Ноќта по договорот – пожар во Ростовската област

Не поминаа ни неколку часа. Во ноќта кон 10 октомври украински дронови го погодија нафтениот терминал во Ростовската област поврзан со рафинеријата во Новошахтинск. По експлозиите избувна голем пожар, а снимките што кружат на социјалните мрежи покажуваат пламен над индустриската зона. Колкава е штетата, засега не е потврдено.

Позадината е уште поинтересна. Според американски портал кој се повикува на висок функционер во Вашингтон, Трамп се свртел кон договорот со Путин откако Зеленски повеќепати ги игнорирал американските барања да престане со нападите врз руските рафинерии. Трамп и јавно го обвини украинскиот претседател дека ги пропуштил претходните шанси за мир и дека украинските удари врз рафинериите влијаат на американскиот пазар на гориво.

Киев раскажува поинаква верзија. Украинската страна тврди дека за договорот не била известена однапред и дека е подготвена да размисли за прекин на нападите врз енергетската инфраструктура – ако тоа го направи и Русија. Две големи сили се договараат за гориво додека војната се води на украинска земја, а Украинците дознаваат по фактот. Малите народи на Балканот ја знаат оваа сцена напамет: кога големите се договараат, најмалку се прашува оној за кого се договараат.

„Подароците за Путин нема да донесат мир“

Зеленски не ги избираше зборовите. Договорот го нарече „слаба одлука на силни партнери“ и предупреди дека обновените испораки ќе ѝ донесат на Русија дополнителни приходи за продолжување на војната. „Подароците за Путин нема да донесат ниту мир, ниту каква било корист за цивилизираниот свет“, порача тој. Според медиумски наводи, украинските функционери имаат намера да продолжат со нападите врз руските рафинерии и покрај новиот договор меѓу Москва и Вашингтон.

На 10 октомври Зеленски го помина денот на телефон со Европа. Разговараше со британскиот премиер Енди Бернам, францускиот претседател Емануел Макрон, финскиот претседател Александер Стуб и норвешкиот премиер Јонас Гар Стере. Со Макрон зборувал за потребата од дополнителна противвоздушна одбрана и посилен притисок врз Русија, со Стуб за дополнителните приходи што Москва би ги добила од извозот на нафтени деривати, а на Бернам му пренел информации за руските напади и за потребата од координирани чекори.

Паралелно, во Мајами американски, украински и европски претставници разговарале за можна рамка за крај на војната. Целта, според извештаите, е заеднички предлог што во наредните недели би ѝ бил претставен на Русија. Само што тешко се преговара за мир кога едниот посредник веќе го склучил својот договор со другата страна – и тоа за гориво. Кој тогаш седи на која страна од масата?