По повеќе од четири години војна, во Русија се појавува прашање што донедамна беше незамисливо да се изговори наглас: дали воопшто да се прекине војната во Украина. Во медиумски простор под строга контрола, и самото поставување на тоа прашање е промена вредна да се забележи.

Путин останува непопустлив – бара целосна контрола над Донбас, не покажува каење за одлуката за инвазија, и продолжува со ракетни и дрон напади и покрај економскиот притисок. Но околу него, нешто се менува. Надежта дека Трамп ќе посредува за мир поволен за Москва – таканаречениот „дух на Анкориџ” – испари. Кремљскиот советник Јуриј Ушаков неодамна дури се огради: „Никогаш не сум го користел тој термин.”

Зошто тонот се менува? Затоа што сметката пристигна. Огромни загуби на бојното поле, технолошки назадок, буџетски дефицит, економија во застој – и војна што веќе стигна на руска територија преку дрон напади врз рафинерии и Московскиот регион. Кога војната тропа на твоја врата, апстрактната „специјална операција” станува многу поконкретна.

Гласовите се различни. Политичкиот аналитичар Василиј Кашин вели дека целта да се отстрани „антируската влада” во Киев е „технички неизводлива” без целосна окупација. Коментаторот Александар Носович опишува поделена експертска заедница, каде дел сметаат дека „најлошото сценарио не е поразот, туку бескрајните операции”. Други, како адвокатот Дмитриј Краснов, се тешат со историја – дека руските порази „редовно воделе кон реформи и, изненадувачки, нови победи”.

Но границите на оваа дебата се јасни. Еден контроверзен напис што предлагаше Русија да размисли за крај на војната без постигнати цели набрзо беше избришан од интернет – читателите наидоа на порака „Грешка 404″. Толку за слободата на новата дискусија.

За Балканот, кој добро ги памети режимите што зборуваа во една насока додека реалноста одеше во друга, ова е познат момент. Кога системот почнува да дозволува прашања што порано ги забрануваше, тоа ретко е знак на отвореност – почесто е знак дека реалноста станала претешка за да се крие. Прашањето не е дали Русија се сомнева; прашањето е колку долго ќе ѝ дозволат на тој сомнеж да се изговори.