Претседателот на Украина Володимир Зеленски тврди дека руски дронови двапати влегле во воздушниот простор на Молдавија токму кога неговиот авион бил во Кишињев. Норвешкиот премиер Јонас Гар Стере оди чекор подалеку и вели дека авионот „за малку ќе го погодеше дрон“. Молдавските власти, кои се единствените што ги имаат податоците, не го тврдат тоа.

Зеленски го кажа тоа во интервју за американскиот Си-Би-Ес њуз, поврзувајќи ги двата инциденти со своето присуство во Молдавија, но оставајќи можност дека тој лично не бил непосредна мета. „Во Молдавија беше мојот претседателски авион и затоа ја нападнаа Молдавија, воздушниот простор на Молдавија. Можеби не сакаа мене лично да ме нападнат. Кога се враќавме дома, повторно преку Кишињев, повторно го направија истото“, рече тој.

Што точно се случило на 8 септември

Првиот инцидент се случил на 8 септември, додека Зеленски преку Кишињев се подготвувал да отпатува за Норвешка. Молдавските власти привремено го затвориле воздушниот простор по предупредување за дронови, поради што полетувањето било одложено. Според податоците на молдавските власти, тој ден во воздушниот простор на земјата влегле два руски дрона. Едниот паднал на северот на земјата и предизвикал пожар, другиот продолжил кон Романија.

Клучниот детаљ е оддалеченоста. Беспилотната леталка паднала во реонот Рашкани, околу 160 километри од Меѓународниот аеродром Кишињев. Ограничувањата за летови биле укинати дури откако било проценето дека нема непосредна опасност, а авионот на Зеленски добил дозвола да полета подоцна од планираното. Тоа го соопшти самата молдавска влада.

Сега ставете ја таа бројка покрај изјавата на норвешкиот премиер. „Неговиот авион за малку ќе го погодеше дрон додека требаше да полета од Молдавија. Тоа е реалноста во која тој живее“, рече Стере. Сто и шеесет километри и „за малку ќе го погодеше“ не се иста реченица. Молдавските власти не соопштија дека дрон се наоѓал во непосредна близина на авионот, и точната оддалеченост во моментот на инцидентот не е позната.

Вториот инцидент и она што недостига

Зеленски тврди дека речиси истата ситуација се повторила и при неговото враќање дома преку Кишињев. Молдавските власти навистина неколку дена подоцна повторно пријавија влез на беспилотни летала во воздушниот простор на земјата. Значи, дроновите се факт. Тоа што не е потврдено е намерата – засега не се објавени докази дека руските дронови имале конкретна задача да го соборат авионот на украинскиот претседател.

Руските воени канали тврдењата на Зеленски ги дочекаа со потсмев, а поединци неговите изјави ги нарекоа „наркотични халуцинации“. Тоа е нивниот вообичаен регистар и не е аргумент за ништо. Но потсмевот од едната страна не ја претвора недокажаната намера од другата страна во докажана.

Зошто ова нè засега

Молдавија не е членка на НАТО и има воздушен простор низ кој туѓи дронови поминуваат како низ отворена врата – двапати во исти недели, со пожар на едниот крај и Романија на другиот. Балканот ја знае оваа позиција напамет: земја без чадор, на маршрута што некој друг ја одбрал.

Од дистанца, приказната изгледа вака: потврден е влезот на дроновите, потврдено е затворањето на воздушниот простор, потврдено е доцнењето на летот. Сето останато – дека токму тој авион бил мета – е тврдење на засегната страна, засилено од сојузнички премиер, без документација зад себе. Разликата меѓу тие две нивоа е токму она што секој читател треба да го држи на ум додека ја чита секоја наредна вест од оваа војна.