“Бојното поле стана проѕирно. Секој кој се појавува, е откриен и нападнат.” Тоа го изјави Валериј Залужни, поранешниот командант на украинските вооружени сили, сега амбасадор во Велика Британија. И со таа реченица сублимира сè што светот треба да знае за војните во иднина.

Залужни тврди дека “оперативните задачи” – однопат стандардна основа за воени одлуки – повеќе не се изводливи. Поранешните големи напади со 150-250 километри пробив за неколку дена? Невозможни. Зашто пред да се концентрираш силата, противникот веќе ги видел сите твои возила со дронови, и веќе подготвил удар.

“Зоната на смртта” е поим што го користи Залужни. Тоа е простор од 30 до 50 километри од фронтот. Во таа зона, обете страни имаат толку многу разузнавачки и борбени дронови, што секое возило, секој пешак, секоја единица е потенцијална мета за неколку минути.

Резултатот? И Русија и Украина сега имаат ист проблем – не можат да формираат ударни сили за решавачки удар. И двете страни се во ист пат. Тоа е причината зошто фронтот не се движи драматично, и покрај загубите од стотици илјади на двете страни.

“Битките на фронтовата линија стануваат помалку важни од операциите во подлабокиот терен”, вели Залужни. Тоа значи: складишта, мостови, рафинерии, енергетски јазли – сè подалеку од самата линија на фронтот. И тоа е она што го гледаме секој ден сега – удари на руски рафинерии длабоко во Русија, удари на украински електрани, удари на логистички инфраструктури.

Што учи од ова Македонија? Дека секоја идна војна на Балканот – доколку се случи, и Бог да чува – нема да изгледа како Југословенската војна од деведесеттите. Нема да има тенкови во конвој. Нема да има пешадиски напади на Витез или Сребреница. Нема да има шасин на улиците. Ќе има дронови над секоја улица, секоја зграда, секоја стрна патека во планините. И единствените кои ќе бидат подготвени се оние кои сега ги набљудуваат украинските искуства, наместо да гледаат во Брисел и да чекаат инструкции.

Залужни предупредува и за нешто поширочко – технолошка револуција со ИИ во центарот. Кој ги контролира ИИ-системите, ќе ги контролира воените одлуки. Тоа е во моментов прашање со сите свои дискомфорни одговори. И за нашиот регион – тоа е една нова, многу опасна реалност за која никој не нѐ подготвил.