Историчарката Ен Епплбаум, пулицеровка и една од најкомпетентните западни авторки за Русија, во колумна за The Atlantic вели нешто сурово – војната на Путин се врати дома. „Пред четири години Путин им понуди на московските бизнисмени имплицитна спогодба: поддржете ја мојата војна во Украина, а јас ќе обезбедам никогаш не мораш да размислуваш за неа. Минатата недела таа спогодба пукна.”

Војната во Москва се чувствува уште од мај 2023-та, кога украинските дронови погодија над Кремљ – и ги разоткрија слабостите на руската противавионска одбрана. Од тогаш Украина систематски ги напаѓаа аеродромите во Москва, прекинаа летови, нанесе сериозни штети.

7 мај 2026. Московскиот градоначалник објави – стотици пресретнати летала на пат кон градот. Два дена подоцна, престолнината се подготвуваше за парадата на 9 мај, Денот на победата. Тоа е светилиштето на путинистички режим. Тоа е денот кога Русија ја слави победата над Хитлер – и Путин таа победа ја претвори во централна оска на руската национална идентитет.

Кремљ беше нервозен. Министерот за надворешни работи се закануваше со „без милост” ако Украина нападне на 9 мај. Портпаролот на Кремљ инсистираше дека безбедноста е максимизирана „поради заканата од Кијев”. Путин лично го замоли Трамп да посредува за еднодневен прекин на огнот. Зеленски се согласи – но само по размена на 1.000 затвореници.

Парадата самата покажа сè. Москва без интернет, банкомати кои не работат, платежни системи кои паѓаа – сè поради телеком ограничувањата и економскиот притисок. Помалку странски лидери. Без тенкови и модерни ракетни системи. Целата свеченост траеше 45 минути. На некој од најнезаборавните моменти – севернокорејски војници маршираа покрај руски. Грубо потсетување на нивната улога во Курск.

Епплбаум го става моментот во контекст. Путин изгради цел култ околу победата на Втората светска војна. Тоа беше единствениот начин да се компензира загубата на империјата по 1989-та. Но тековната војна – нелегална, непотребна, брутална – веќе трае подолго од советската војна против нацистичка Германија. Со над еден милион руски жртви. И без значајни добивки.

„Се отвори вакуум таму каде што пред тоа пропагандата владееше”, вели Епплбаум. „Нешто или некој ќе го пополни.” За Балканот тоа звучи познато. И ние имаме режими кои живеат од минати победи. И ние знаеме како завршуваат – кога пропагандата исчезне, и кога идниот ден треба да биде направен од конкретно нешто, а не од спомени.