Војната во Украина мирно се прикрадуваше веќе годинава кон централниот и западниот дел на Европа – на пример преку експлозии на гасоводи, киберин-напади, авионски инциденти. Но кога ракетен морски дрон со 300 килограми експлозив со уште активиран мотор се најде во пештера на грчкото летувалиште Лефкада, нешто се промени. Грција за првпат гласно реагираше.

Министерот за надворешни работи на Грција Јоргос Герапетритис издаде остра предупредна порака до Киев: „Нема да се толерира претворање на Медитеран во поприште на воени операции. Грција ќе обезбеди Медитеран да остане ненагризан од воени дејства”. Реченицата на дипломатски јазик значи едно – доаѓа и до нас, и тоа сега.

Дронот, долг околу пет метри, бил откриен од локални рибари во една заштитена пештера на брегот. Експертите од грчката армија утврдиле дека станува збор за модел „Магура V5” или „Мамаи” – украински морски дронови кои масовно се користат за напади врз руски бродови во Црно Море. Со 300 килограми експлозив, тие не се мали. Тие потопуваат тенкери.

Киев колеба и тврди дека „нема евиденција за такво пловило”. Звучи познато? Тоа е стандардна формулација во времиња кога одговорите се сметаат за прескапи. Истрагата на грчката армија се фокусира на две хипотези: лансирање од трговски брод или од база во Либија. Анализата на податоците покажала дека местото каде што бил пронајден дронот било однапред програмирано како „сигурна локација” – детал кој вели многу за оперативната дисциплина зад приказната.

Грчките власти веруваат дека дронот бил наменет за напад врз руски тенкери од таканаречената „флота во сенка” – бродови кои го носат рускиот сурова нафта без официјална регистрација во западните регистри, преку Медитеран кон трети дестинации. Зошто би била важна Лефкада во таа сметка? Затоа што од таму до пресудените морски линии не е далеку. И затоа што Грчките териториални води веќе се користат како пасивен дел од една војна која се води без официјална објава.

За балкански читатели прашањето е едноставно. Ако Грција, член на НАТО и ЕУ, треба да брани свои территории од дронови испратени од воюваща страна на која ѝ должи симпатија, што се случува со нас, кои не сме во ниту еден од овие сојузи во таа форма? И како реагира една држава кога војна доаѓа на нејзин праг – не како декларација, туку како петметарска подморница со пушка на терасата? Лефкада ни даде еден одговор. Тивок. Дипломатски. Но без премногу простор за двосмисленост.